Η Παλλάδα και ο Εριχθόνιος

Η Αθηνά μεγάλωσε συντροφιά με την παιδική της φίλη Παλλάδα, κόρη του Τρίτωνα, αν και υπάρχει μια παράδοση ότι και η ίδια ήταν κόρη του Τρίτωνα, αδελφή της Παλλάδας. Τα παιχνίδια τους ποτέ δεν ήταν ήσυχα και κοριτσίστικα. Συνήθως, περνούσαν ώρες ατέλειωτες μονομαχώντας. Κάποια τέτοια στιγμή, τα πράγματα οξύνθηκαν κι οι δυο φιλενάδες αρπάχτηκαν για τα καλά. Ο Δίας, που χάζευε από τον Όλυμπο τα καμώματά τους, φοβήθηκε για την Αθηνά κι έριξε ανάμεσά τους την ασπίδα του. Η Παλλάδα τα ’χασε για μια στιγμή κι έτσι βρήκε η Αθηνά ευκαιρία και τη σκότωσε.

Αμέσως το μετάνιωσε. Για να εξιλεωθεί, φιλοτέχνησε το άγαλμα της φίλης της και ίδρυσε ιερά στο όνομά της, τα Παλλάδια. Μετά, πήγε στον ετεροθαλή αδελφό της, Ήφαιστο, και του ζήτησε να της φτιάξει μια πανοπλία. Ο κουτσός θεός θαμπώθηκε από την ομορφιά της και την πήρε στο κυνήγι, προσπαθώντας, παρ’ όλο που ήταν κουτσός, να την φτάσει και να την βιάσει. Η Αθηνά μπόρεσε να τον αποκρούσει. Όμως, μέσα στην πάλη τους, ο Ήφαιστος δεν κατάφερε να συγκρατηθεί. Το σπέρμα του έπεσε στον μηρό της Αθηνάς. Η θεά το σκούπισε με μια χούφτα μαλλί και το πέταξε στη γη. Έτσι, έλεγαν, γεννήθηκε ο Εριχθόνιος, που τον ταύτιζαν με τον Ερεχθέα. Το όνομά του προέρχεται από τις λέξεις «έριον» (μαλλί) και «χθων» (γη). Από το μαλλί, με το οποίο η Αθηνά σκούπισε αηδιασμένη τον μηρό της, και το πέταξε στη γη.

Η Αθηνά ανέλαβε να μεγαλώσει το μωρό χωρίς ποτέ να το δείχνει σε κανέναν. Όταν, κάποια μέρα, θέλησε να στηρίξει την Ακρόπολη της Αθήνας, που κινδύνευε να γείρει, άφησε το μωρό σ’ ένα κλειστό καλάθι να το φυλάξουν οι κόρες του Κέκροπα και πήγε στην Παλλήνη να φέρει ένα βράχο. Επιστρέφοντας, μια κουρούνα της πρόφτασε ότι οι νεαρές άνοιξαν το καλάθι, απ’ όπου βγήκε ένα φίδι και τις δάγκωσε. Η Αθηνά ταράχτηκε κι ο βράχος έπεσε από τα χέρια της. Έτσι, λένε, δημιουργήθηκε ο Λυκαβηττός. Τιμώρησε και τη μαρτυριάρα κουρούνα και τις γεμάτες περιέργεια κόρες. Τις οποίες, κατά άλλη εκδοχή, κυνήγησε το φίδι και τις ανάγκασε να γκρεμιστούν από την Ακρόπολη. Κι όταν το φίδι, ο Εριχθόνιος, μεγάλωσε, δημιούργησε τα Παναθήναια και άλλες τελετές και εφεύρε την κοπή νομισμάτων.

 

Στην Γιγαντομαχία

 

Η συμβολή της Αθηνάς στη Γιγαντομαχία ήταν καθοριστική. Θαρραλέα και συνετή, βοήθησε τον πατέρα της όσο λίγοι. Ονομαστή είναι η μονομαχία της με τον τρομερό Γίγαντα, Πάλλαντα, τον άντρα της φοβερής Στύγας, που προσπάθησε και να την βιάσει. Κι αυτόν κάποια εκδοχή τον αναφέρει για πατέρα της. Η παρθένα θεά τον αντιμετώπισε σε μια πάλη ζωής και θανάτου, τον νίκησε κατά κράτος και τον σκότωσε. Μετά, πήρε το δέρμα του κι έφτιαξε με αυτό την τρομερή της ασπίδα. Από τότε, απέκτησε το προσωνύμιο Παλλάδα, αν και κάποιοι λένε πως χρωστάει το όνομα στο ότι γεννήθηκε με παλλόμενο το δόρυ της. Νίκησε και τον γίγαντα Εγκέλαδο, γκρεμίζοντάς τον στη Σικελία, όπου και τον καταπλάκωσε. Με τις σοφές της συμβουλές, ο Ηρακλής μπόρεσε να σκοτώσει τον γίγαντα Αλκυονέα, τον οποίο παρέσυρε έξω από τα εδάφη της Παλλήνης.

 

Ο ανταγωνισμός για την Αθήνα

Ο θρύλος για τον ανταγωνισμό ανάμεσα στη θεά και στον Ποσειδώνα, σχετικά με το ποιος από τους δυο θα κατέχει την Αθήνα, απηχεί, λένε, την αντιπαλότητα ανάμεσα στον αρχαίο λαό των Πελασγών και τον νεοφερμένο των Αχαιών, αν και υπάρχουν θεωρίες που υποστηρίζουν ότι και οι θεοί, αρχικά, ήταν πελασγικοί.

Ο Ποσειδώνας έφτασε πρώτος, χτύπησε με την τρίαινά του τον ιερό βράχο κι έκανε να ξεπηδήσει μια πηγή με αλμυρό νερό. Όταν, μετά από καιρό, ήρθε η Αθηνά, έκανε να βλαστήσει μια ελιά. Το δικαστήριο των θεών έκρινε ότι το δώρο της θεάς ήταν πιο χρήσιμο κι έτσι η πόλη της αφιερώθηκε. Με αυτό, λένε, συμβολίζεται η επικράτηση των Ιώνων επί των παλαιότερων κατοίκων της Αττικής: Ο Ποσειδώνας ήταν θεός των πρώτων οικιστών, η Αθηνά των νεοφερμένων.

Κάποιοι άλλοι, όμως, υποστήριξαν ότι τα πράγματα δεν έγιναν ακριβώς έτσι. Οι δυο θεοί μάλωναν ασταμάτητα, ώσπου κλήθηκε ο Κέκροπας να κρίνει, ποιος από τους δυο πρόσφερε καλύτερο δώρο. Κατά μιαν εκδοχή, ο Κέκροπας πήγε στο μαντείο των Δελφών και ρώτησε. Του είπαν ότι η ελιά είναι καλύτερη κι έτσι νίκησε η θεά. Κατά μιαν άλλη πιο περίπλοκη, ο Κέκροπας κάλεσε τον λαό της περιοχής να ψηφίσει. Οι γυναίκες ψήφισαν υπέρ της Αθηνάς και οι άνδρες υπέρ του Ποσειδώνα. Οι γυναίκες ήταν κατά μία παραπάνω από τους άνδρες κι έτσι νίκησε η Αθηνά. Ο Ποσειδώνας πολύ θύμωσε με το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας κι έκανε να πλημμυρίσει ο τόπος. Για να τον εξευμενίσουν, οι Αθηναίοι τιμώρησαν τις γυναίκες, στερώντας τους το δικαίωμα ψήφου! Γι’ αυτό, λένε, οι γυναίκες δεν ψήφιζαν στην αρχαιότητα.

 

(τελευταία επεξεργασία, 6 Δεκεμβρίου 2020)