Η 14η Αυγούστου στην ιστορία

                                                          14 Αυγούστου 1909

                                                   Η Επανάσταση στου Γουδή

Στη στροφή του ΙΘ’ προς τον Κ’ αιώνα, η Ελλάδα έμενε έξω από τις κοσμοϊστορικές εξελίξεις στα Βαλκάνια. Η άνοδος της αστικής τάξης που διεκδικούσε τα δικαιώματά της από την παλιά αριστοκρατία των Φαναριωτών και των γαιοκτημόνων, η παράταση του καθεστώτος των κολίγων στις αγροτικές περιοχές και η ήττα από την Τουρκία, μαζί με την άθλια οικονομική κατάσταση, παρουσίαζαν την εικόνα μιας χώρας στα πρόθυρα της διάλυσης. Από τον Νοέμβριο του 1902 ως τον Δεκέμβριο του 1904, παρέλασαν επτά κυβερνήσεις με εναλλαγή των ίδιων ανθρώπων στην πρωθυπουργία. Η κυβέρνηση Θεοτόκη μπόρεσε να κρατηθεί στην εξουσία ως το 1908 και να ενισχύσει τον Μακεδονικό αγώνα αλλά τα προβλήματα ξεφύτρωναν σε κάθε της βήμα, με πρωταρχικό το ζήτημα της Κρήτης.

Από το 1904, στη Βουλή παρουσιάστηκε η ομάδα των πέντε ανεξαρτήτων βουλευτών που ονομάστηκαν «Ιάπώνες». Επί τέσσερα χρόνια, σφυροκοπούσε την κυβέρνηση, ώσπου ο πρωθυπουργός, Γεώργιος Θεοτόκης, έπεισε τον Δημήτριο Γούναρη, μέλος της ομάδας, να αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών και να εφαρμόσει τις ιδέες του. Μαζί του πήγε κι ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης. Το φορολογικό νομοσχέδιο που ο Γούναρης ετοίμασε, δεν πέρασε, ο ίδιος παραιτήθηκε αλλά η ομάδα είχε διαλυθεί. Και οι δύο πρώην «Ιάπωνες» έμελλε να τουφεκιστούν ως υπεύθυνοι της καταστροφής του 1922.

Στα 1909, μια ομάδα από μορφωμένους κατώτερους αξιωματικούς της φρουράς της Αθήνας δημιούργησε την οργάνωση «Στρατιωτικός Σύνδεσμος». Τα μέλη της πρότειναν στον συνταγματάρχη Νικόλαο Ζορμπά να μπει αρχηγός. Ο Ζορμπάς δέχτηκε: Ήδη, από τις 10 Ιουλίου 1908, είχε ξεσπάσει η επανάσταση των Νεοτούρκων, είχε ακολουθήσει η ανακήρυξη της Βουλγαρίας σε ανεξάρτητο βασίλειο από τις 27 Σεπτεμβρίου, απειλώντας την κατεχόμενη Μακεδονία, και στην Κρήτη τα γεγονότα έτρεχαν, ενώ στην Αθήνα,η νέα κυβέρνηση του Δημητρίου Ράλλη παράπαιε. Το απόγευμα, 14 Αυγούστου 1909, τα μέλη του Στρατιωτικού Συνδέσμου μαζεύτηκαν στο πεδίο πυροβολικού, στου Γουδή, και κήρυξαν επανάσταση. Η κυβέρνηση έπεσε την άλλη μέρα, μέσα σε ενθουσιώδεις διαδηλώσεις των Αθηναίων. Ανέλαβε ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης.

Κάτω από την πίεση του Συνδέσμου, η κυβέρνηση προχώρησε σε όλες τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν από τους στρατιωτικούς: Οι πρίγκιπες απομακρύνθηκαν από τη διοίκηση του στρατεύματος, πάρθηκαν μέτρα για την αναδιοργάνωση και την ενίσχυσή του και παραγγέλθηκε το θωρηκτό «Αβέρωφ». Κίνημα του ναυτικού κατά του Συνδέσμου που ξέσπασε στις 16 Σεπτεμβρίου, πνίγηκε στο αίμα. Κατάφερε, όμως, να εντείνει τη δυσπιστία για όλη την τότε πολιτική ηγεσία. Ο «Στρατιωτικός Σύνδεσμος» αποτάθηκε στους Ιάπωνες αλλά αυτοί αρνήθηκαν να αναλάβουν. Τότε, κάλεσε τον Ελευθέριο Βενιζέλο να έλθει από την Κρήτη. Έφτασε στις 28 Δεκεμβρίου 1909.

Μόλις η κατάσταση ομαλοποιήθηκε, ο Νικόλαος Ζορμπάς προχώρησε στην ουσιαστική διάλυση του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Από το 1910, η Ελλάδα μπήκε σε νέα τροχιά με πρώτο μέλημα την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Και, δειλά αλλά και κάτω από το βάρος της εξέγερσης του Κιλελέρ, προχώρησε στην αγροτική μεταρρύθμιση, με απαλλοτριώσεις τσιφλικιών: 1.058.700 στρέμματα μοιράστηκαν σε 7.500 οικογένειες ως το 1914. Από αυτά, τα 250.000 στρέμματα είχαν κληροδοτηθεί στο κράτος, είκοσι χρόνια πριν, από την οικογένεια Ζάππα. Και, μόνο στα νεοπαοκτηθέντα εδάφη της Μακεδονίας και της Ηπείρου, τα τσιφλίκια έφταναν τα 1228.

Όμως, μόλις τέσσερα χρόνια μετά την επανάσταση στου Γουδή, η Ελλάδα υπερδιπλασίασε την έκτασή της.

                                                                14 Αυγούστου 1920

                                                        Η Ολυμπιάδα της Αμβέρσας

Στα πεδία των μαχών κείτονταν πάνω από 8.500.000 νεκροί. Και στα πρώην εμπόλεμα κράτη κυκλοφορούσαν πάνω από 6.000.000 ανάπηροι. Οι ζημιές του πολέμου υπολογίστηκαν στα 223,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Η συνθήκη των Βερσαλλιών υπογράφτηκε στις 28 Ιουνίου 1919, ακριβώς πέντε χρόνια μετά την δολοφονία στο Σεράγεβο του διαδόχου της Αυστροουγγαρίας, τότε που ο πυροβολισμός από το όπλο του Σέρβου πατριώτη ακούστηκε ως σύνθημα εκκίνησης για τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο.

Η αγωνία του 56χρονου βαρόνου Πιέρ ντε Κουμπερτέν, ήταν να επιτύχει μια νέα αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων, μια αναγέννηση μέσα από τις στάχτες του πολέμου, τον όλεθρο και τον πόνο. Σαν μια νίκη της ειρήνης. Της παγκόσμιας ειρήνης που θα δενόταν από τους πέντε χρωματιστούς κρίκους της ολυμπιακής σημαίας, συμβολική παράσταση των πέντε ηπείρων. Η σημαία είχε εγκριθεί από το 1913 αλλά ποτέ δεν είχε αναρτηθεί σε στάδιο, καθώς ο πόλεμος δεν επέτρεψε να διεξαχθεί η Ολυμπιάδα του 1916.

Τέλη του 1919, ελάχιστους μήνες μετά την υπογραφή της κύριας συνθήκης, η Αμβέρσα υποδεικνυόταν ως η πόλη που θα φιλοξενούσε τους επόμενους αγώνες. Σε λιγότερο από ένα χρόνο και με τις γειτονιές κατεστραμμένες από τους βομβαρδισμούς, το βελγικό λιμάνι βρισκόταν μπροστά στην πρόκληση. Κανένας δε ζητούσε οργανωτική τελειότητα και άψογη διοργάνωση. Μοναδικό ζητούμενο ήταν «να γίνουν κάποιοι αγώνες», να επιβιώσει ο θεσμός.

Αυστροουγγαρία, Γερμανία, Βουλγαρία, Τουρκία, δεν προσκλήθηκαν, όπως συμβαίνει πάντα με τους ηττημένους, θεωρήθηκαν υπαίτιοι του πολέμου. Μια απόφαση καθαρής πολιτικής σκοπιμότητας από μια Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή που διαρρήγνυε τα ιμάτιά της προσπαθώντας υποτίθεται να απομακρύνει την πολιτική από τον αθλητισμό. Ούτε η Ρωσία εμφανίστηκε. Εκεί, ο Λένιν προσπαθούσε να ορθώσει το σοσιαλιστικό κράτος κι ο Τρότσκι να αποκρούσει τις δυνάμεις της αντεπανάστασης στο πλάι των οποίων μάχονταν σχεδόν όλοι όσοι έστειλαν αθλητές στο Βέλγιο.

Οι αγώνες ξεκίνησαν στις 20 Απριλίου, ενώ την Ολυμπιάδα εγκαινίασε ο βασιλιάς Αλβέρτος μόλις στις 14 Αυγούστου 1920. Οι αθλητές έμεναν σε σχολεία, κοιμόντουσαν σε αχυρένια στρώματα κι έτρωγαν όσα οι πατρίδες τους είχαν φροντίσει να στείλουν. Χρυσά μετάλλια δεν δόθηκαν, καθώς όλα ήταν επάργυρα. Θεατές δεν τους τίμησαν. Στις 19 ημέρες που διάρκεσε η Ολυμπιάδα, κόπηκαν 28.665 εισιτήρια, 1.508 την ημέρα κατά μέσο όρο.