Η 22α Αυγούστου στην ιστορία

                                                         22 Αυγούστου 1922

                                                        Το «γελαστό παιδί»

Ο Έιμον ντε Βαλέρα γεννήθηκε στις 14 Οκτωβρίου του 1883, στη Νέα Υόρκη, από πατέρα Ισπανό και μητέρα Ιρλανδέζα. Νωρίς, βρέθηκε να σπουδάζει στην Ιρλανδία. Ήταν πια ένας μορφωμένος 23χρονος φλογερός πατριώτης, όταν στα 1905 ο πατριώτης Γκρίφιθ άλλαξε το όνομα της εφημερίδας του «Ενωμένοι Ιρλανδοί». Τη βάφτισε «Σιν Φέιν» («Εμείς Μόνοι»).

Γύρω από την εφημερίδα «Σιν Φέιν» οργανώθηκαν πολλά στελέχη του αντιαγγλικού αγώνα κι ανάμεσά τους ο Ντε Βαλέρα. Λίγο αργότερα, η συντροφιά είχε μετεξελιχτεί σε πολιτική και εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση. Η κατάσταση οξυνόταν όλο και πιο πολύ αλλά, από το 1912, άρχισε να παίρνει και τη μορφή εμφύλιας διαμάχης.

Αιτία ένα νομοσχέδιο που παραχωρούσε αυτοδιοίκηση στην Ιρλανδία. Ο λόρδος Κάρσον ξεσήκωσε τους προτεστάντες του Όλστερ (στη Βόρεια Ιρλανδία) εναντίον αυτού του σχεδίου. Οργανώθηκαν στρατιωτικά αποσπάσματα διαμαρτυρομένων. Οι καθολικοί απάντησαν με ένοπλα εθελοντικά σώματα αλλά ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος που ξέσπασε (1914), οδήγησε τη συζήτηση του νομοσχεδίου σε αναβολή. Ο λόρδος Κάρσον όμως είχε εξελιχθεί σε ηγέτη των προτεσταντών. Το 1915, μπήκε στον κυβερνητικό συνασπισμό της Αγγλίας.

Η, με κυβερνητική κάλυψη, δράση των προτεσταντών εναντίον των καθολικών επιτάχυνε την εξέλιξη των πραγμάτων. Η επανάσταση του Σιν Φέιν ξέσπασε τη Δευτέρα του Πάσχα του 1916 κι ονομάστηκε «Κόκκινο Πάσχα». Ο Έιμον Ντε Βαλέρα ήταν τότε καθηγητής μαθηματικών (από το 1910), μελετητής της αρχαίας γλώσσας και της ιστορίας της Ιρλανδίας και διοικητής ενός τάγματος επαναστατών. Η Ιρλανδία ανακηρύχθηκε Δημοκρατία με πρόεδρο τον Πατρίκιο Πιρς. Δεν επέζησε.

Η επανάσταση πνίγηκε κι ο Έιμον Ντε Βαλέρα συνελήφθη. Καταδικάστηκε σε θάνατο αλλά η λαϊκή κατακραυγή ανάγκασε τους Άγγλους να μετατρέψουν την ποινή σε ισόβια. Αφέθηκε ελεύθερος το 1917, όταν δόθηκε γενική αμνηστία: Οι Άσκουιθ και Λόυδ Τζορτζ προσπάθησαν να τα βρουν με το Σιν Φέιν, καθώς εξακολουθούσε αιματηρός ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος. Όταν οι Ιρλανδοί πατριώτες αρνήθηκαν κάθε συμβιβασμό, οι Άγγλοι συνέλαβαν πάλι τον Ντε Βαλέρα (Μάιος του 1918).

Ήταν χρονιά εκλογών. Οι αυτονομιστές κέρδισαν 73 έδρες στην Ιρλανδία. Οι εκλεγμένοι μαζεύτηκαν στο Δουβλίνο, ανακήρυξαν την Ιρλανδία ανεξάρτητη δημοκρατία και εξέλεξαν πρόεδρό της τον ακόμα φυλακισμένο Έιμον Ντε Βαλέρα. Ο νέος ιρλανδικός στρατός, που οργανώθηκε αμέσως, μπήκε κατευθείαν στις μάχες.

Αρχές του 1919, ο Ντε Βαλέρα κατόρθωσε να δραπετεύσει και να διαφύγει στην Αμερική όπου του επιφυλάχθηκε θερμή υποδοχή. Ο αγγλοϊρλανδικός πόλεμος συνεχιζόταν ως το 1921, οπότε οι Άγγλοι πρότειναν να ανακηρυχθεί η Ιρλανδία «αυτόνομο τμήμα της Βρετανικής αυτοκρατορίας». Το Σιν Φέιν αρνήθηκε κατηγορηματικά. Ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις.

Ένας 31χρονος τότε μαχητής και πολιτικός κάθισε στο τραπέζι απέναντι από τους Άγγλους και διεύθυνε την ιρλανδική αποστολή. Λεγόταν Μάικλ Κόλινς κι ήταν το «γελαστό παιδί» της Ιρλανδίας. Τον Δεκέμβριο του 1921, όταν οι διαπραγματεύσεις έληξαν, ξεπήδησε το «Ελεύθερο Ιρλανδικό Κράτος υπό την κυριαρχία του βασιλιά της Αγγλίας». Ξέσπασε εμφύλιος που διάρκεσε δύο χρόνια. Το «γελαστό παιδί», ο Μάικλ Κόλινς, επέμενε ότι η συμφωνία ήταν απλά ένα βήμα προς την πλήρη ελευθερία. Οι αδιάλλακτοι τον κατηγορούσαν ως προδότη. Τον δολοφόνησαν στις 22 Αυγούστου 1922. Ο Ντε Βαλέρα, που είχε ήδη επιστρέψει, μετέτρεψε το Σιν Φέιν σε κόμμα (1924) και συνέχισε τον αγώνα για πλήρη απαλλαγή της πατρίδας του από την Αγγλία. Στα 1932, έγινε υπουργός Εξωτερικών. Στα 1937, πρωθυπουργός. Ήταν η χρονιά της οριστικής ρήξης κάθε δεσμού με την Αγγλία, καθώς δημιουργήθηκε το ανεξάρτητο κράτος του Έιρε που αποχώρησε από τη βρετανική κοινοπολιτεία.

                                                                22 Αυγούστου 1741

                                                               Ο κόμης Λα Περούζ

Στις 22 του Αυγούστου του 1741, γεννήθηκε στη Γαλλία ο Ζαν Φρανσουά ντε Γκαλόπ Λα Περούζ. Μεγαλώνοντας, πολύ λίγο ενοχλήθηκε από τη δυστυχία και τη φτώχεια που μάστιζαν την πατρίδα του. Όνειρο του ήταν να ανακαλύψει νέους τόπους και να γνωρίσει τις συγκινήσεις και την περιπέτεια. Στα 1785, ήταν έτοιμος. Είχε δυο πλοία ειδικά κατασκευασμένα, επιστημονικά όργανα τελευταίου τύπου, πυξίδα κι αστρολάβο. Σκοπός του ήταν να συμπληρώσει τα ταξίδια του πλοιάρχου Κουκ, στον Ειρηνικό.

Στις 9 Απριλίου 1786, τα πλοία του Λα Περούζ έπιασαν στο νησί του Πάσχα. Έμειναν εκεί μια μέρα, όσο χρειάστηκαν για να αποτυπώσουν τα τεράστια αγάλματα που υπήρχαν εκεί και να πάρουν ό,τι μπορούσε να μεταφερθεί. Προχώρησαν στα νησιά της Χαβάης, ανέβηκαν την ισπανική Καλιφόρνια, έφτασαν στην Αλάσκα, μελέτησαν τη θάλασσα της Ιαπωνίας κι επισκέφτηκαν την Καμτσάκα της Ασίας, κοντά στον Βερίγγειο πορθμό. Από εκεί, ο Λα Περούζ έστειλε στον Λουδοβίκο ΙΣΤ’ πλήρη περιγραφή των ως εκείνη την ώρα ταξιδιών του.

Παίρνοντας εφόδια για μακρινό ταξίδι, τα δυο πλοία ξεκίνησαν από την Καμτσάκα και ταξίδευσαν ως στο Νότο, στην Αυστραλία. Εκεί, παραβρέθηκαν στη θεμελίωση της πόλης Σίδνεϊ κι αναχώρησαν για τη Νέα Γουινέα. Ήταν το 1788. Από τότε, τα ίχνη τους χάθηκαν. Πέρασαν σαράντα χρόνια ώσπου να ξανακούσουν για τον Λα Περούζ και τους άντρες του: Τους είχαν σφάξει Μελανήσιοι, στο νησί Βανικόρο των Νέων Εβρίδων.