Η 1η Αυγούστου στην ιστορία

                                                              1 Αυγούστου 1944

                                                     Η εξέγερση της Βαρσοβίας

 

Μαθημένοι επί δυο αιώνες να επιζούν με ξένη κατοχή, αμέσως μετά την κατάληψη της χώρας του από τη Γερμανία του Χίτλερ, οι Πολωνοί οργανώθηκαν στην αντίσταση. Δημιουργήθηκε ένα αληθινό «κρυφό κράτος» με πολύπλοκους παράνομους μηχανισμούς που λειτουργούσε άψογα: Υπόγεια εργοστάσια κατασκεύαζαν όπλα για τις αντιστασιακές ομάδες. Σχολεία ξεφύτρωναν που οι Γερμανοί ποτέ δεν πήραν είδηση ότι λειτουργούσαν. Καθηγητές πανεπιστήμιων παρέδιδαν μαθήματα, εξέταζαν τους φοιτητές και τους απένειμαν διπλώματα υπογράφοντας με ψευδώνυμα. Στα 1942, οι Γερμανοί ομολογούσαν ότι η πολωνική αντίσταση είχε πάρει τεράστιες διαστάσεις.

Από τις 26 Νοεμβρίου 1940, οι ναζί είχαν περικυκλώσει το γκέτο των εβραίων στη Βαρσοβία, κρατώντας ουσιαστικά αιχμάλωτους τους 400.000 κατοίκους του. Οι υπόνομοι και οι υπόγειες στοές μεταβλήθηκαν σε δημόσιους δρόμους. Οι εβραίοι ποτέ δεν αποκόπηκαν από την υπόλοιπη πόλη. Στα 1943, εξεγέρθηκαν. Οι Γερμανοί έπνιξαν την εξέγερση στο αίμα (19 Απριλίου 1943).

Την 1η Αυγούστου 1944 και ενώ ο κόκκινος στρατός ετοιμαζόταν να περάσει τον ποταμό Βιστούλα, ξέσπασε η «εξέγερση της Βαρσοβίας». Η εξέγερση καταπνίγηκε μόλις στις 2 Οκτωβρίου, μετά από 63 ημέρες σκληρών μαχών. Ο σοβιετικός στρατός μπήκε στη Βαρσοβία και την ελευθέρωσε, στις 28 Οκτωβρίου 1944. Τον ίδιο μήνα, οι διάφορες επιτροπές και η εξόριστη κυβέρνηση συγκρότησαν την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με πρωθυπουργό τον Οζούμπκα Μοράβσκι.

 

1798: Στη ναυμαχία του Νείλου (του Αμπουκίρ), ο υποναύαρχος Οράτιος Νέλσον καταστρέφει τον γαλλικό στόλο σταματώντας την επέκταση του Μεγάλου Ναπολέοντα στη Μέση Ανατολή.

 

1810: Στο Πεδεμόντιο της Ιταλίας γεννιέται ο Κάμιλλος Καβούρ, αρχιτέκτονας της ένωσης των ιταλικών κρατιδίων σε ένα βασίλειο. Πρωθυπουργός του Βίκτορα Εμμανουήλ από το 1849, παραιτήθηκε το 1959 και ξαναγύρισε το 1860. Για τους σκοπούς του, εκμεταλλεύτηκε τη δόξα του Γκαριμπάλντι και πέθανε το 1861, πριν να προλάβει να δει το όραμά του να γίνεται πράξη.

 

1914: Με τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο να κοντοζυγώνει, η Γερμανία κηρύσσει τον πόλεμο στη Ρωσία, πυρά ανταλλάσσονται ανάμεσα σε γαλλικές και γερμανικές περιπόλους των συνόρων, ενώ η Ιταλία διακηρύσσει την ουδετερότητά της.

 

1960: Η γαλλική αποικία της Δαχομέης διακηρύσσει την ανεξαρτησία της ως δημοκρατία του Μπένιν.

 

1975: Υπογράφεται από τη Δύση και τη Σοβιετική Ένωση, η Τελική Πράξη του Ελσίνκι για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

 

1994: Ο Γερμανός πρόεδρος, Ρόμαν Χέρζογκ, ζητά συγνώμη για το μαρτύριο που προκάλεσε η χώρα του στην Πολωνία, κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.

 

1999: Ανακοινώνεται ότι έχουν φθάσει τους 185 οι νεκροί από τον πρωτοφανή καύσωνα που πλήττει τις ΗΠΑ.

 

2009: Σε ηλικία 76 χρόνων, πεθαίνει η Κορασόν Ακίνο, χήρα του δολοφονημένου στις 21 Αυγούστου 1983, γερουσιαστή Μπενίνιο «Νινόι» Ακίνο, ηρωίδα της επανάστασης του 1986 εναντίον του δικτάτορα Μάρκος, στις Φιλιππίνες, και πρόεδρος της χώρας (1986 – 1992).

 

Η 1η Αυγούστου στον πολιτισμό

 

                                                              1 Αυγούστου 1909

                                                         Η φλογέρα του βασιλιά

 

Εθνική γλώσσα. Γι’ αυτήν πάλεψε ο Κωστής Παλαμάς. Στα τέλη του ΙΘ’ με αρχές του εικοστού αιώνα, ήταν το ίνδαλμα της νεολαίας. Δε δίστασε να διακινδυνεύσει και τη φήμη του και τη δουλειά του στο πανεπιστήμιο, στην προσπάθειά του να υποστηρίξει την εθνική και γλωσσική αναγέννηση των Ελλήνων. Η κριτική του έσπαζε κόκαλα. Ο στίχος του συνάρπαζε. Τα μηνύματά του κρυστάλλινα: Όχι στην κενολογία του μεγαλοϊδεατισμού που έφερε την ταπείνωση και την καταστροφή του 1897. Ναι, στην έμπρακτη αναγέννηση του Ελληνισμού. Μοιραία, η πάλη εμπεριέχει κι αγώνα για τη γλώσσα.

Μια ολόκληρη εποχή κλείνεται ανάμεσα στις 5 Σεπτεμβρίου 1899 (δυο μόλις χρόνια μετά τον πόλεμο του ‘97) και την 1η Αυγούστου 1909. Η πρώτη ημερομηνία είναι αυτή που υπάρχει κάτω από το λυρικό αριστούργημά του «Ο δωδεκάλογος του γύφτου». Η δεύτερη σημειώνει το πέρας του επικού (με έντονα τα εθνικά στοιχεία) αριστουργήματός του «Η φλογέρα του βασιλιά»: Πάνω από 4.000 καλοδουλεμένοι δεκαπεντασύλλαβοι στίχοι. Συμπτωματικά ή όχι, τα δυο ποιήματα σημαδεύουν χρονικά την ελληνική πορεία, από την εθνική μείωση ως την εθνική ανάταση της επανάστασης του 1909. Άσχετα με το ότι το πρώτο δημοσιεύτηκε το 1907 και το δεύτερο το 1910.

Μάταια οι γλωσσαμύντορες προσπάθησαν να ανακόψουν την πορεία της εθνικής γλώσσας, επιστρατεύοντας ακόμα και τους συνήθως πρωτοπόρους φοιτητές. Στα 1901, ο Αλέξανδρος Πάλλης (1851 - 1935) δημοσίευσε την Καινή Διαθήκη, μεταφρασμένη στα νεοελληνικά. Ξέσπασαν ταραχές (βλ. 8.11.1901). Στα 1902, ο Φώτης Φωτιάδης (1849 - 1936) κυκλοφόρησε το έργο του «Γλωσσικό ζήτημα». Τον κατακεραύνωσαν. Στα 1903, ανέβηκε η «Ορέστεια» μεταφρασμένη σε απλή γλώσσα. Πριν από την παράσταση, διαβάστηκε το ποίημα του Κωστή Παλαμά «Το χαίρε της τραγωδίας». Οι γλωσσαμύντορες ξεσήκωσαν τους φοιτητές που έκαναν διαδηλώσεις και φώναζαν «Κάτω ο Παλαμάς». Τον ίδιο χρόνο, κυκλοφόρησε το περιοδικό «Ο Νουμάς» του Δημήτρη Ταγκόπουλου (1860 - 1926), μέσα από τις σελίδες του οποίου ο δημοτικισμός πέρασε στην αντεπίθεση. Στα 1907, ο Μένος Φιλήντας (1870 - 1934) άρχισε να δημοσιεύει την εξοντωτική για τους οπαδούς της καθαρεύουσας «Γραμματική» του. Στα 1908, ο Ελισσαίος Γιαννίδης (ψευδώνυμο του γιατρού Σ. Σταματιάδη,1865 - 1942) δημοσίευσε το κορυφαίο έργο του «Γλώσσα και ζωή».

Στις 14 Αυγούστου 1909, έγινε η επανάσταση στο Γουδί. Στις 27 Φεβρουαρίου 1943 (βλ. ημερομηνία), η κηδεία του Κωστή Παλαμά μετατράπηκε σε πανεθνική διαδήλωση κατά των κατακτητών.

 

1819: Γεννιέται ο Αμερικανός μυθιστοριογράφος Χέρμαν Μέλβιλ, συγγραφέας του «Μόμπι Ντικ».

 

1834: Καταργείται η δουλεία σε όλη τη Βρετανική Αυτοκρατορία. Περίπου 770.280 σκλάβοι απελευθερώνονται.

 

1899: Γεννιέται στη Γερμανία ο Αμερικανός μαέστρος Ουίλιαμ Στάιμπεργκ.

 

1936: Στο Βερολίνο, ο Αδόλφος Χίτλερ κηρύσσει την έναρξη της 11ης Ολυμπιάδας.

 

1936: Γεννιέται στην Αλγερία ο Υβ Σαιντ Λοράν (Ενρί Ντονά Ματιέ), Γάλλος σχεδιαστής μόδας.

 

2012: Ο Ηλίας Ηλιάδης κατακτά το χάλκινο μετάλλιο στην κατηγορία κάτω των 90 κιλών στο τζούντο. Είναι το πρώτο για την Ελλάδα στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου.

Επικοινωνήστε μαζί μας