Η 25η Αυγούστου στην ιστορία

25 Αυγούστου 1821

Η μάχη στα Βασιλικά

Μετά τη μάχη στο Χάνι της Γραβιάς (βλ. 8.5.1821), ο Ομέρ Βρυώνης αποφάσισε πως έπρεπε να μείνει στη Ρούμελη και να ξεκαθαρίσει τους επαναστάτες. Ειδοποίησε να στείλουν άλλον στον Μοριά, όπου ο ξεσηκωμός φούντωνε. Διαλέχτηκε ο Μπαϊράμ πασάς που μόλις είχε σκορπίσει τους επαναστάτες της Χαλκιδικής. Ξεκίνησε από τη Μακεδονία με 8.000 άντρες. Σκόπευε να ενωθεί με τον Κιοσέ Μεχμέτ που τον περίμενε με άλλους 4.000, στον Κάτω Δομοκό. Από εκεί, η στρατιά τους θα κατέβαινε στην Πελοπόννησο.

Οι Έλληνες οπλαρχηγοί μαζεύτηκαν στο Εργίνι της Ρούμελης, να δουν τι θα κάνουν. Η αρχηγία δόθηκε τιμητικά στον Δυοβουνιώτη. Στον Γκούρα ανατέθηκε η διοίκηση του στρατού. Ο γέρο Δυοβουνιώτης γνώριζε καλά τα περάσματα. Πρότεινε να πιάσουν τα στενά της Λοκρίδας, κοντά στο ακατοίκητο χωριό των Βασιλικών. Η φυσική οχύρωση του τόπου ίσως να εξισορροπούσε την άνιση αριθμητική δύναμη των αντιπάλων. Οι Έλληνες, όλοι κι όλοι, δεν ξεπερνούσαν τους χίλιους. Η πρόταση εγκρίθηκε.

Ο Μπαϊράμ πασάς φάνηκε μπροστά στα στενά, στις 25 Αυγούστου 1821. Έστειλε 500 καβαλάρηδες να δουν, τι γίνεται. Γύρισαν 65 λιγότεροι. Αποφάσισε να πάρει τα στενά με έφοδο. Άφησε τις άμαξες στο χωριό Πλατανιά, έβαλε μπροστά τα κανόνια, στη μέση τους πεζούς και πίσω το ιππικό. Στις 26, διέταξε επίθεση.

Ο Δυοβουνιώτης τους άφησε να μπουν για καλά στα στενά, πριν να αρχίσει το τουφεκίδι. Στην έξοδο, ο Γκούρας χτυπούσε όσους περνούσαν. Όμως, οι Τούρκοι δεν το έβαλαν κάτω. Συνέχισαν να προωθούνται και, με τον όγκο τους, ανάγκασαν τους Έλληνες να αρχίσουν υποχώρηση. Από μακριά, από τη μεριά της Λιβαδειάς, φάνηκαν να έρχονται 250 Έλληνες οπλισμένοι. Ο Γκούρας φωτίστηκε. Φώναξε στους άλλους:

«Κρατάτε κι έρχεται ο Δυσσέας».

Το φώναξε στους Έλληνες για να το ακούσουν οι εχθροί. Η μπλόφα έπιασε. Νόμισαν πως έφτανε ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο τρόμος των Τούρκων. Πανικοβλήθηκαν κι έχασαν τη συνοχή τους. Γύρισαν προς τα πίσω. Με γοργή κίνηση, ο Γκούρας τους υπερφαλάγγισε από την πλαγιά. Τους χτυπούσε, καθώς υποχωρούσαν. Το αποτέλεσμα ήταν ανέλπιστο για τους Έλληνες: 1.200 οι Τούρκοι νεκροί, 1500 οι τραυματίες, 220 οι αιχμάλωτοι, 800 άλογα και 18 σημαίες τα λάφυρα. Οι Έλληνες είχαν 42 νεκρούς και 35 τραυματίες.

Κανένας δεν ξανάκουσε για τον Μπαϊράμ πασά.

25 Αυγούστου 1900

Ο Φρειδερίκος Νίτσε

Πίστευε ότι η γερμανική κουλτούρα είναι ό,τι ανώτερο είχε να παρουσιάσει το ανθρώπινο πνεύμα του καιρού του. Και θεωρούσε τον εαυτό του ως τον πιο επιφανή εκπρόσωπο της γερμανικής σκέψης. Δε φαντάστηκε ποτέ του ότι μπορεί και να τον αφορούσαν τα λόγια του Σοπενχάουερ, που τόσο θαύμαζε και τόσο είχε επηρεαστεί από τη φιλοσοφία του: «Η ζωή είναι μια αστείρευτη πηγή ηλιθιότητας».

Η υπέροχη λογική του Φρειδερίκου Νίτσε κονταροχτυπιόταν συνεχώς με τον άνθρωπο Νίτσε, τις φοβίες, τις αδυναμίες και τα πάθη του. Παρ’ όλο που είχε την ίδια με τους αναρχικούς προγονική φιλοσοφική αφετηρία, κατάφερε να γίνει το ιδεολογικό άλλοθι πρώτα των εκπροσώπων του ανερχόμενου καπιταλισμού και των στυγνών εκμεταλλευτών κι έπειτα του ναζισμού. Δεν έζησε να δει την πραγματικότητα. Πέθανε παράφρονας σε μια ψυχιατρική κλινική, στα 56 του χρόνια. Οπαδοί και πολέμιοι, υποκλίθηκαν στην πνευματική του δύναμη.

Γεννήθηκε στη Γερμανία, στις 15 Οκτωβρίου του 1844. Ήταν μόλις πέντε χρόνων, όταν έχασε τον πάστορα πατέρα του. Για να τα βγάλει πέρα, η μητέρα του τον πήρε μαζί με την αδερφή του και μετακόμισαν στης γιαγιάς του, όπου έμενε και κάποια θεία του. Ο μικρός Φρειδερίκος μεγάλωνε όντας το μοναδικό αρσενικό ανάμεσα σε τέσσερις γυναίκες που τον έπνιγαν με την αγάπη και τις φροντίδες τους. Από τότε, αντιπάθησε τις γυναίκες κι αισθανόταν μίσος για την κηδεμονία τους, την οποία όμως θεωρούσε αναγκαία. Ήταν 25 χρόνων, στα 1869, όταν ανέλαβε καθηγητής της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στη Βασιλεία της Ελβετίας.

Στην ελβετική μεγαλούπολη έμεινε έντεκα χρόνια, γνωρίστηκε και συνδέθηκε με τον επαναστάτη μουσουργό Ρίχαρντ Βάγκνερ και τον ιστορικό της Αναγέννησης, Ιακώβ Μπόχαρντ, τσακώθηκε με τον πρώτο, συνέχισε να θαυμάζει τον δεύτερο και διεύρυνε τον κύκλο των γνωριμιών του, ενώ παράλληλα ξεκίνησε την τεράστια συγγραφική και φιλοσοφική παραγωγή του.

Οι αντιλήψεις του διατυπώνονταν κυρίως με αφορισμούς και με έντονη ποιητική πνοή. Τάραζαν τα νερά και προκαλούσαν οξύτατες συζητήσεις και κριτικές. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορούσε να ανεχθεί ότι υπήρχαν άλλοι που είχαν κύρος κι απολάμβαναν δημοτικότητα, ενώ αυτός όχι. Απομονώθηκε. Κάποιοι έντονοι πονοκέφαλοι του κατέτρωγαν τον χρόνο, ενώ η όρασή του άρχισε προοδευτικά να μειώνεται. Κατάντησε σχεδόν τυφλός.

Στα 1879, εγκατέλειψε την έδρα της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, προσπάθησε να ανοιχτεί στην κοινωνία, γρήγορα απογοητεύτηκε από τους ανθρώπους και ξαναγύρισε στη μοναξιά του, μη βρίσκοντας κανέναν άξιο να τον συναναστραφεί. Η υγεία του κάπως καλυτέρευσε την περίοδο 1882 - 1884, αλλ’ ο ίδιος θύμωνε με τον εαυτό του, επειδή ήταν υποχρεωμένος να παίρνει μύριες προφυλάξεις και να μετακινείται κάθε χειμώνα στην παραλία της Νίκαιας και κάθε καλοκαίρι στα ελβετικά υψίπεδα. Το χτύπημα ήρθε το 1889 με μιαν οξύτατη κρίση παραφροσύνης. Κατέληξε σε μια ψυχιατρική κλινική της Βαϊμάρης, όπου και πέθανε στις 25 Αυγούστου του 1900.

Πίστευε ότι «η ιδέα της θέλησης, της δύναμης και του υπεράνθρωπου έχουν σημασία κι όχι οι χριστιανικές αντιλήψεις για την ευσέβεια, την καρτερία και την ισότητα». Κορυφαίο έργο του είναι το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» (1883) αλλά και ο «Αντίχριστος» και το «Ίδε ο άνθρωπος». Η δύναμη, η υγεία και η ευτυχία αναδεικνύονται τα ανώτερα αγαθά. Η διάκριση των αγαθών και των πράξεων είναι προϊόν ηθικού εκμαυλισμού. Ο άνθρωπος πρέπει να επιστρέψει στην αρχέγονη κατάσταση, όπου αρετή είναι η δύναμη. Πρέπει να καλλιεργηθεί το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και να εξυψωθεί σε συντριπτική δύναμη, ώστε το άτομο να εξελιχθεί σε υπεράνθρωπο. Σε μια κοινωνία χωρίς αδυνάτους.