Η 28η Αυγούστου στην ιστορία
28 Αυγούστου 1619
Ο Τριακονταετής πόλεμος
Η ειρήνη της Αυγούστας (1555) επέβαλε την ισότητα ανάμεσα στους καθολικούς και τους διαμαρτυρόμενους (προτεστάντες), στους κόλπους των οποίων όμως αναπτύσσονταν διάφορα κινήματα. Οι οπαδοί του Λούθηρου έτειναν προς την ανεξιθρησκία αλλά οι οπαδοί του Καλβίνου είχαν την άποψη ότι οι καθολικοί έπρεπε να εξοντωθούν, όπως και οι πιστοί κάθε άλλου ενδοχριστιανικού δόγματος ή κάθε άλλης θρησκείας. Γρήγορα, στις τάξεις των προτεσταντών ξέσπασαν διαμάχες που κύριο αποτέλεσμα είχαν την ενίσχυση των καθολικών.
Κάποια στιγμή, οι διαμαρτυρόμενοι κατάλαβαν ότι η μεταξύ τους αντιπαλότητα γινόταν όπλο στα χέρια των καθολικών που λίγο λίγο καταπατούσαν κάποιες από τις συμφωνίες που είχαν υπογραφτεί στην Αυγούστα. Ξέσπασε ένας άγριος πόλεμος επιχειρημάτων που κατέληξε σε λίβελους των μεν εναντίον των δε.
Μπροστά στον εκτραχηλισμό της κατάστασης, ο αυτοκράτορας Ροδόλφος Β’ (1552-1612) έβαλε νερό στο κρασί του. Όμως, ο αδελφός του Ματθίας (1621 – 1619) που τον διαδέχτηκε, θέλησε να αφαιρέσει από τους Βοημούς τις θρησκευτικές ελευθερίες που τους είχαν παραχωρηθεί. Ήταν το πρώτο βήμα μιας προσπάθειας να τεθούν οι προτεστάντες τιτλούχοι (πρίγκιπες, δούκες κ.λπ.) κάτω από τον αυτοκρατορικό έλεγχο.
Στην Πράγα (πρωτεύουσα της Βοημίας), ένας κόμης Χάινριχ φον Θουρν προσπαθούσε να αποτρέψει την άνοδο του καθολικού αρχιδούκα Φερδινάνδου στον εκεί θρόνο, ενώ είχε ξεσπάσει διαμάχη για μια εκκλησία. Οι εκεί εκπρόσωποι του αυτοκράτορα Ματθία επέβαλαν τις θέσεις των καθολικών και φυλάκισαν τους προτεστάντες.
Στις 23 Μαΐου του 1618, ο Θουρν εισέβαλε επικεφαλής εξαγριωμένου λαού στο κυβερνείο, βρήκε δυο από τους εκπροσώπους του αυτοκράτορα και τους πέταξε από το παράθυρο μαζί με τον γραμματέα τους. Προσγειώθηκαν σε ένα λόφο από κοπριά και γλίτωσαν τη ζωή τους αλλά ο Θουρν συνέχισε την επέλασή του και εναντίον της αρχιεπισκοπής. Ο αρχιερέας εκδιώχτηκε από την Πράγα και μαζί του έφυγαν και οι Ιησουΐτες που τον τριγύριζαν. Με τις ενέργειές του όμως, ο Θουρν είχε προσβάλει τον αυτοκράτορα, τον αρχιδούκα, τον πάπα και τους καθολικούς.
Ο 30ετής πόλεμος ξεκίνησε σφοδρός. Από τη μια πλευρά, ο αυτοκράτορας (ο Ματθίας που πέθανε τον Μάρτιο του 1619 και ο Φερδινάνδος Β’ που τον διαδέχτηκε από τις 28 Αυγούστου του 1619) και από την άλλη οι πρίγκιπες, δούκες κ.λπ. Με τα χρόνια, στον πόλεμο μπλέχτηκε σχεδόν ολόκληρη η Ευρώπη. Γάλλοι, Δανοί και Σουηδοί υποστήριξαν τους πρίγκιπες κι ο καθολικός καρδινάλιος Ρισελιέ τους ενίσχυσε με όλες του τις δυνάμεις καθώς ορθά διέγνωσε ότι η Γαλλία είχε πολλά να κερδίσει μειώνοντας την δύναμη του Γερμανού αυτοκράτορα.
Οι προσπάθειες για ειρήνευση ξεκίνησαν από το 1635 (δυο χρόνια πριν να πεθάνει ο Φερδινάνδος Β’, τον οποίο διαδέχτηκε ο γιος του, Φερδινάνδος Γ’, 1637 - 1655) αλλά κάθε φορά σκόνταφταν σε κάθε λογής εμπόδια. Όταν τα πράγματα έγιναν πολύ άσχημα για τον αυτοκράτορα, υπογράφτηκε η Ειρήνη της Βεστφαλίας (24 Οκτωβρίου του 1648). Ο 30ετής πόλεμος έληξε με νίκη των πριγκίπων, ήττα του αυτοκράτορα και σημαντική μείωση της δύναμης του πάπα.
1824: Στη θάλασσα του Γέροντα, κοντά στην αρχαία Μίλητο, ο Ανδρέας Μιαούλης με 70 πλοία καταναυμαχεί τον τουρκικό στόλο, που διέθετε 200 πλοία.
1879: Αιχμαλωτίζεται από τους Βρετανούς στο τέλος των πολέμων των Ζουλού, ο Σετεβάγιο (ή Σετσβάγιο), τελευταίος από τους μεγάλους βασιλιάδες της φυλής των Ζουλού.
1910: Το Μαυροβούνιο κηρύσσει την πλήρη ανεξαρτησία του από την Οθωμανική αυτοκρατορία, ενώ ο επί πενήντα χρόνια κυβερνήτης του Νικόλαος Α’ αναγνωρίζεται από τη Δύση βασιλιάς.
1944: Στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, παραδίνονται και τα τελευταία γερμανικά στρατεύματα που βρίσκονταν στη Μασσαλία, ενώ η Τουλόν απαλλάσσεται επιτέλους από την γερμανική επιρροή.
1990: Το Ιράκ δηλώνει ότι προσαρτά το Κουβέϊτ και το καθιστά 17η επαρχία του.
1996: Παίρνει τέλος μ' ένα τυπικό διαζύγιο, ο αποτυχημένος γάμος του διαδόχου Καρόλου της Αγγλίας και της Νταϊάνας (λαίδης Ντι) που είχε γίνει με μεγάλη λαμπρότητα το 1981. Η Νταϊάνα είχε μπροστά της ζωή μόλις ενός ακόμη χρόνου.
1998: Για δεύτερη κατά σειρά μέρα, ο δείκτης του χρηματιστηρίου Αθηνών πέφτει σημαντικά και χάνει 4,89% σημειώνοντας τη μεγαλύτερη συνεχή πτώση τιμών όλων των εποχών. Εκατοντάδες χιλιάδες μετοχές προσφέρονται προς πώληση, χωρίς να υπάρχουν αγοραστές.
2007: Με τις ψήφους 339 βουλευτών και στην τρίτη ψηφοφορία, ο Αμπτουλάχ Γκιουλ εκλέγεται πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας. Είναι ο πρώτος (μετριοπαθής) ισλαμιστής στο αξίωμα αυτό.
2008: Στην 45η επέτειο του λόγου που εκφώνησε ο Μαρτιν Λούθερ Κινγκ, με τίτλο «Έχω ένα όνειρο», ο Μπάρακ Ομπάμα γίνεται ο πρώτος Αφροαμερικανός που χρίζεται υποψήφιος του Δημοκρατικού κόμματος για πρόεδρος των ΗΠΑ.
2011: Πεθαίνει ο παλαίμαχος ηγέτης της ανανεωτικής Αριστεράς, Λεωνίδας Κύρκος. Είχε γεννηθεί στις 12 Οκτωβρίου 1924.
Η 28η Αυγούστου στον πολιτισμό
28 Αυγούστου 1828
Ο Λέων Τολστόι
Τραγική μορφή στα χρονικά της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ο Λέων Τολστόι είναι ο άνθρωπος που πίστεψε όσο λίγοι στη χριστιανική αγάπη ως το μοναδικό μέσο πάλης κι έφτασε να αφοριστεί από την εκκλησία της πατρίδας του. Γεννήθηκε στη Ρωσία, στις 28 Αυγούστου 1828, από οικογένεια αριστοκρατών και πέρασε τα νεανικά του χρόνια διασκεδάζοντας και φοιτώντας στο πανεπιστήμιο Καζάν. Σύντομα, όμως, ένιωσε την αντίφαση ανάμεσα στον τρόπο που ζούσε και στις φιλελεύθερες ιδέες που τον συνάρπαζαν. Επαναστάτης με δράση δεν έγινε ποτέ. Αρχικά, βρήκε καταφύγιο στον εσωτερικό του κόσμο, μια και το επάγγελμα που είχε διαλέξει, ήταν στρατιωτικός.
Παραιτήθηκε από τον στρατό όπου υπηρετούσε υπολοχαγός, κατατάχτηκε πάλι όταν ξέσπασε ο Κριμαϊκός πόλεμος και έγραψε το βιβλίο «Διηγήσεις της Σεβαστούπολης», με το οποίο καθιερώθηκε ως μεγάλος συγγραφέας με παγκόσμια αναγνώριση. Ο αγώνας για την κατάργηση της δουλοπαροικίας στην πατρίδα του τον συνεπήρε: Στα 1855, έγραψε το περίφημο έργο του «Πολικούσκα» κι έφυγε δυο φορές σε ταξίδια στην Ευρώπη. Από το 1861, αποσύρθηκε στο οικογενειακό του κτήμα, στη Γιασνάγια Πολιάνα, όπου αφιερώθηκε στο κίνημα κατά της δουλοπαροικίας. Στα 1862, σε ηλικία 34 χρόνων, ερωτεύτηκε την δεκαπεντάχρονη Σοφία Μπερς και την παντρεύτηκε.
Η επόμενη δεκαετία πρόσφερε στην παγκόσμια λογοτεχνία τα δύο αθάνατα έργα του: Το «Πόλεμος και Ειρήνη» (1864) και το «Άννα Καρένινα» (1874). Τον χτύπησαν, όμως, οικογενειακές ατυχίες και κοινωνικές αδικίες, κάνοντάς τον να στραφεί σε αναζήτηση νέων προτύπων. Η χριστιανική αγάπη, ο ασκητισμός και η ανεξικακία έγιναν η σημαία του. Σ’ αυτή την περίοδο ανήκουν τα έργα του «Κράτος του ζόφου» και «Ευαγγέλια», με τα οποία κηρύσσει τη μη αντίσταση κατά του κακού. Με τη διδασκαλία του αυτή, βόλευε αφάνταστα, αν και αθέλητα, την απολυταρχία και την αντίδραση καθώς απέκλειε κάθε σκέψη για επανάσταση.
Σιγά σιγά, νέα ενδιαφέροντα παρουσιάστηκαν στη ζωή του. Η παιδαγωγική και η μόρφωση των παιδιών τον γέμισαν. Αφιερώθηκε σ’ αυτές και στρώθηκε στη μελέτη των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι είναι ανοησία να προσπαθήσει κάποιος να συγγράψει, αφού υπάρχουν οι αξεπέραστοι αρχαίοι Έλληνες κλασικοί. Παρ’ όλα αυτά, στα 1900, παρουσίασε το έργο του «Ανάσταση» που τον έκανε δημοφιλέστατο. Το ίδιο όμως αυτό βιβλίο προκάλεσε την οργή της Ιεράς Συνόδου, που τον αφόρισε. Τα γεγονότα του 1905 και η περίοδος της καταστολής που ακολούθησε (βλ. 9.1.1905), τον εξόργισαν. Ξέχασε τη θεωρία της μη αντίστασης κι έγινε σημαιοφόρος της πάλης ενάντια στην αδικία. Ο θάνατος τον βρήκε στις 20 Νοεμβρίου 1910, ενώ ταξίδευε με το τρένο.
1749: Γεννιέται ο Ιωάννης Βόλφγκαγκ Γκαίτε, ο μεγαλύτερος ποιητής της Γερμανίας και ένας από τους κορυφαίους του κόσμου («Βέρθερος» 1774, «Φάουστ» 1808 και 1832), για τον οποίο ο Ναπολέων Βοναπάρτης είπε τη φράση «Ιδού ένας άνθρωπος». Ασχολήθηκε με τις περισσότερες φυσικές επιστήμες και μετέφρασε ελληνικά δημοτικά τραγούδια στη γερμανική γλώσσα. Ήταν υλιστής και δε δεχόταν την ύπαρξη θεού. Πέθανε το 1832.
1850: Κάνει την πρεμιέρα της στη Βαϊμάρη της Γερμανίας, η όπερα «Λοεγκρίν» του Ρίχαρντ Βάγκνερ, υπό την διεύθυνση του Φρανζ Λιστ.
1922: Μεταδίδεται απ' τον σταθμό WEAF της Νέας Υόρκης η πρώτη ραδιοφωνική διαφήμιση. Διαρκούσε 10 λεπτά και ανήκε στην εταιρία Queensboro Realty.
1963: Ο Δρ. Μάρτιν Λούθερ Κινγκ βγάζει λόγο σε 200.000 διαδηλωτές για τα δικαιώματα του ανθρώπου που είχαν κάνει πορεία στην Ουάσινγκτον. Ο λόγος είχε τον τίτλο «Έχω ένα όνειρο».
1987: Πεθαίνει ο Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης, Τζον Χιούστον. Ανάμεσα στα γνωστότερες ταινίες του είναι «Το γεράκι της Μάλτας», «Ο θησαυρός της Σιέρα Μάντρε» και «Η βασίλισσα της Αφρικής».
1999: Με βολή 67,09 μ., η Μιρέλα Μανιάνι κερδίζει χρυσό μετάλλιο στον ακοντισμό, στο παγκόσμιο πρωτάθλημα στίβου που διεξάγεται στην Ισπανία.
2004: Στην Ολυμπιάδα της Αθήνας, η Έλλη Μυστακίδου κατακτά ασημένιο μετάλλιο στην κατηγορία της (57 – 67 κιλά) στο Τάε Κβο Ντο.