Η 20ή Οκτωβρίου στην ιστορία

                                                      20 Οκτωβρίου 1912

                                                  Η μάχη των Γιαννιτσών

 

Μετά τη μάχη του Σαραντάπορου (βλ. 10.10.1912), στον Α’ Βαλκανικό πόλεμο που μόλις είχε ξεκινήσει, οι Τούρκοι υποχώρησαν στη γραμμή Κοζάνη - Βέροια - Φλώρινα για να διατηρούν επαφή με τα Γιάννενα. Ο ελληνικός στρατός τους καταδίωξε. Στις 13 Οκτωβρίου πέρασε τον ποταμό Αλιάκμονα. Για τον ελληνικό στρατό, υπήρχαν δυο δρόμοι: Ο ένας προς τη Θεσσαλονίκη. Ο άλλος βόρεια, ώσπου να συναντηθεί με τον σερβικό στρατό. Ο Κωνσταντίνος επέλεξε τον δεύτερο. Ένα τηλεγράφημα από τον Βενιζέλο κι ένα από τον Λ. Κορομηλά, τότε υπουργό Εξωτερικών, τον διέταζαν να κινηθεί προς τη Θεσσαλονίκη, όσο πιο γρήγορα μπορούσε. Ο Κωνσταντίνος ήθελε να πάρει πρώτα τη Φλώρινα και να κινηθεί προς το Μοναστήρι. Από την Αθήνα, ο Ελευθέριος Βενιζέλος παρακολουθούσε με αγωνία τη βουλγαρική προέλαση και την ελληνική απραξία. Ήρθε σε επαφή με τον Κωνσταντίνο και τον διέταξε να βαδίσει κατά της Θεσσαλονίκης. Ο διάδοχος απάντησε πως στρατηγικά έπρεπε πρώτα να πάρουν τη Φλώρινα. Ο Βενιζέλος τον απείλησε με άμεση καθαίρεση κι αντικατάσταση. Το απόγευμα της 14ης του μήνα, έφθασε στο στρατηγείο του ο βασιλιάς πατέρας του, Γεώργιος Α’. Ο ελληνικός στρατός πήρε κατεύθυνση προς Θεσσαλονίκη.

Κυρίευσε Σέρβια, Κοζάνη, Γρεβενά και Κατερίνη προελαύνοντας προς τα Γιαννιτσά. Όλη η Νοτιοδυτική Μακεδονία ελευθερώθηκε. Το ελληνικό στρατηγείο μεταφέρθηκε στη Νάουσα. Οι Τούρκοι οχυρώνονταν στα γι’ αυτούς ιερά Γιαννιτσά.

Στις 19 Οκτωβρίου, Έλληνες και Τούρκοι συναντήθηκαν αναπάντεχα. Η μάχη διάρκεσε ως την επόμενη μέρα, με τους Έλληνες να ορμούν με την ξιφολόγχη και να παίρνουν τη μια μετά την άλλη τις τουρκικές θέσεις. Στις 11 το πρωί της 20ής Οκτωβρίου, τα πρώτα ελληνικά τμήματα έμπαιναν νικηφόρα στην πόλη των Γιαννιτσών, όπου στρατοπέδευσαν. Στη μάχη είχαν χαθεί διακόσιοι Έλληνες και είχαν τραυματιστεί περίπου οκτακόσιοι. Πολλοί ήταν οι Τούρκοι που αιχμαλωτίστηκαν, ενώ οι Έλληνες βρήκαν παρατημένα κανόνια και πυρομαχικά. Οι Τούρκοι υποχωρούσαν άτακτα προς την ανυπεράσπιστη Θεσσαλονίκη προς την οποία συνέκλιναν ολοταχώς και οι Βούλγαροι που νικούσαν στην Ανατολική Μακεδονία. Προχωρούσαν στην κοιλάδα του Στρυμόνα, περνούσαν τα στενά της Κρέσνας, έπαιρναν το Σιδηρόκαστρο και προέλαυναν ακάθεκτοι τραγουδώντας «Αρς μαρς, Σαλούν νας» («Εμπρός μαρς, η Σαλονίκη είναι δική μας»). Ο Κωνσταντίνος, όμως, αποφάσισε τριήμερη ανάπαυση.

 

1827: Η ναυμαχία του Ναβαρίνου με το νέο ημερολόγιο (με το παλιό: 8 /10 /1827).

 

1915: Στον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο, οι σύμμαχοι της Αντάντ κηρύσσουν τον πόλεμο στην Βουλγαρία, που επιτέθηκε στη Σερβία.

 

1918: Στην τρίτη κατά σειρά ανταλλαγή απόψεων μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ, Γούντροου Γουίλσον, και των Γερμανών, με στόχο μια ανακωχή, οι Γερμανοί υποχρεώνονται να συμφωνήσουν σε περαιτέρω παραχωρήσεις.

 

1935: Ο Μάο Τσε Τουνγκ και οι δυνάμεις των κομμουνιστών ολοκληρώνουν τη «Μεγάλη Πορεία» τους, στο Σάανξι της βορειοδυτικής Κίνας, ένα χρόνο αφότου είχαν ξεκινήσει την επική τους απαγκίστρωση απ' τα στρατεύματα της Κουόμιντανγκ του Τσάνγκ Κάι Σεκ, στα νοτιοανατολικά. Είχαν ξεκινήσει στις 21 του προηγούμενου Οκτωβρίου.

 

1944: Στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, ρωσικές και γιουγκοσλαβικές δυνάμεις ελευθερώνουν το Βελιγράδι. Την ίδια μέρα, αμερικανικά στρατεύματα ανακαταλαμβάνουν την ανατολική ακτή του νησιού Λέιτ στις Φιλιππίνες, τηρώντας έτσι την υπόσχεση του στρατηγού Μακ Αρθουρ, το 1942, ότι «θα επιστρέψει».

 

1964: Πεθαίνει ο Χέρμπερτ Χούβερ, 31ος πρόεδρος των ΗΠΑ, κατά την περίοδο 1929-33. Επί των ημερών έγινε το μεγάλο κραχ στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, στις 24 Οκτωβρίου 1929. Είχε γεννηθεί το 1874.

 

1971: Βραβεύεται με το Νόμπελ Ειρήνης ο Καγκελάριος της Δυτικής Γερμανίας, Βίλι Μπραντ, εισηγητής της «Οστ πόλιτικ».

 

1994: Από έκρηξη νάρκης στο Τατζικιστάν σκοτώνεται ο υπουργός παρά τω πρωθυπουργώ της χώρας, επισκιάζοντας με αυτό τον τρόπο την πρώτη ημέρα της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ της πρώην κομμουνιστικής κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης του Αφγανιστάν.

 

2011: Βίαιες συγκρούσεις με ένα νεκρό, τον 53χρον συνδικαλιστή του ΠΑΜΕ, Δημήτρη Κοτζαρίδη, συνοδεύουν την ψήφιση του σκληρού πολνομοσχεδίου που η κυβέρνηση έφερε στη Βουλή, προκειμένου, όπως είπε, να εξασφαλίσει την έκτη δόση του δανείου της τρόικα. Το ΠΑΣΟΚ μένει με 153 (από τους αρχικά 160) βουλευτές καθώς διαγράφεται και η, πρώην υπουργός, Αλέκα Κατσέλη, επειδή καταψήφισε το άρθρο 37 για τις συλλογικές συμβάσεις.

 

2011: Με το λιντσάρισμα του συνταγματάρχη Μουαμάρ Καντάφι στην περιοχή της Σύρτης, τερματίζεται ο εμφύλιος πόλεμος στη Λιβύη. Οι αντικαθεστωτικοί είχαν κυριεύσει την πρωτεύουσα, Τρίπολη, από τις 24 Αυγούστου. Η σορός του άλλοτε ηγέτη θάφτηκε σε μυστικό σημείο στην έρημο, πέντε ημέρες αργότερα.

 

Η 20ή Οκτωβρίου στον πολιτισμό

 

                                                           20 Οκτωβρίου 1890

                                                      Ο σερ Ρίτσαρντ Μπάρτον

 

Μιλούσε 25 γλώσσες και 15 διαλέκτους. Ήταν «ένας περιπλανώμενος, μια φλόγα χωρίς εστία». Ο σερ Ρίτσαρντ Φράνσις Μπάρτον γεννήθηκε στις 19 Μαρτίου 1821 στην Αγγλία και εξελίχθηκε σε μεγάλο εξερευνητή και συγγραφέα, μελετητή και μεταφραστή. Δημοσίευσε 43 τόμους με τις εξερευνήσεις του και άλλους τριάντα με μεταφράσεις, ανάμεσα στις οποίες οι «Αραβικές Νύχτες», σειρά μύθων και παραδόσεων του αραβικού κόσμου. Στα 1842, υπέπεσε σε πειθαρχικό παράπτωμα στην Οξφόρδη όπου σπούδαζε. Τον ξαπόστειλαν στις τότε Ινδίες. Ο προϊστάμενός του τον έστειλε στο Πακιστάν, να ερευνήσει την ομοφυλοφιλική πορνεία που ανθούσε εκεί. Κάποιος αντίζηλός του ταχυδρόμησε την έκθεση ως προσωπικό κείμενο στην ανώτατη αγγλική διοίκηση, στη Βομβάη. Η αλήθεια αποκαταστάθηκε αλλά είχε ήδη δημιουργηθεί σάλος. Ντροπιασμένος γύρισε στην Αγγλία. Στα 1853, μπήκε μεταμφιεσμένος στο απαγορευμένο για τους μη μουσουλμάνους ιερό τέμενος της Μέκκας. Τον επόμενο χρόνο (1854) μπήκε κρυφά στην απαγορευμένη ιερή πόλη Χαράρ, στη σημερινή Αιθιοπία. Με τον πλοίαρχο Τζον Σπικ, έβαλε νέο στόχο να ανακαλύψει τις πηγές του Λευκού Νείλου. Ήταν 13 Φεβρουαρίου 1858, όταν ανακάλυψαν τη λίμνη Τανγκανίκα. Δεν ήταν όμως οι πηγές του Νείλου. Συνέχισε την περιπετειώδη ζωή του στην Αμερική και στην Αφρική. Στα 1872, στάλθηκε πρόξενος στην Τεργέστη. Αφιερώθηκε στη συγγραφή και στη μετάφραση. Πέθανε εκεί, στις 20 Οκτωβρίου 1890.

 

1616: Γεννιέται ο Δανός φυσικός και μαθηματικός Τόμας Μπαρτόλιν. Το 1652 έγινε ο πρώτος που περιέγραψε με όλες τις λεπτομέρειες το λυμφατικό σύστημα του ανθρώπου. 

 

1874: Γεννιέται στις ΗΠΑ ο συνθέτης Τσαρλς Άιβις.

 

1884: Γεννιέται ο Ούγγρος ηθοποιός ταινιών τρόμου, Μπέλα Λουγκόζι (Μπέλα Μπλάσκο). Έγινε πασίγνωστος στον ρόλο του «Δράκουλα» και του Ιγκόρ στον «Γιο του Φρανκενστάιν».

 

1968: Η Ζακλίν (Τζάκι) Κένεντι, χήρα του δολοφονημένου προέδρου των ΗΠΑ, παντρεύεται τον Έλληνα πολυεκατομμυριούχο Αριστοτέλη Ωνάση.

 

2005: Τείχος απέναντι στον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ ύψωσαν τα μέλη της Unesco ψηφίζοντας, με πρόταση της Γαλλίας, συμφωνία προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς από την εμπορική τους εκμετάλλευση. Υπέρ της συνθήκης ψήφισαν 148, κατά 2 (ΗΠΑ και Ισραήλ), ενώ υπήρξαν τέσσερις αποχές (Αυστραλία, Νικαράγουα, Ονδούρα, Λιβερία).

2005: Σε ηλικία 71 χρόνων, πεθαίνει ο Βέλγος σουρεαλιστής γλύπτης, Ζαν Μισέλ Φολόν.

Επικοινωνήστε μαζί μας