Η 11η Σεπτεμβρίου στην ιστορία
11 Σεπτεμβρίου 1855
Ο Κριμαϊκός πόλεμος
Στις 30 Νοεμβρίου 1854, ο ρωσικός στόλος βύθισε τον τουρκικό στο λιμάνι της Σινώπης. Ο ρωσικός στρατός πήρε τη Σιλίστρια κι άρχισε να προελαύνει προς τη Μακεδονία. Η Αυστρία ειδοποίησε τον τσάρο Νικόλαο πως θα την έβρισκε μπροστά του αν δε γύριζε πίσω. Ο τσάρος υποχώρησε. Οι Αγγλογάλλοι βγήκαν στην Καλλίπολη.
Τον Νικόλαο (πέθανε στις 2 Μαρτίου 1855) διαδέχθηκε ο γιος του Αλέξανδρος Β’ (1818 - 1881) που συνέχισε όσα άρχισε ο πατέρας του. Το φθινόπωρο, οι δυνάμεις του αντιρωσικού μπλοκ πέρασαν τον Δούναβη. Οι Ρώσοι υποχώρησαν στην Κριμαία, όπου μεταφέρθηκε ο πόλεμος καθώς, στις 20 Σεπτεμβρίου, τα αγγλογαλλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν σε σημείο που απείχε μερικές δεκάδες χιλιόμετρα από τη Σεβαστούπολη, ρωσική πόλη στη Μαύρη θάλασσα.
Έφτασαν έξω από την πόλη και, στις 27 του μήνα, στρατοπέδευσαν. Η πολιορκία της Σεβαστούπολης κράτησε περίπου ένα χρόνο (349 ημέρες), ώσπου, οι Γάλλοι πήραν το οχυρό Μαλακόφ που δεσπόζει στην περιοχή, αναγκάζοντας τους Ρώσους να εγκαταλείψουν την πόλη στις 11 Σεπτεμβρίου 1855. Τον ίδιο καιρό, τα ρωσικά στρατεύματα εκδιώκονταν από τη Μολδοβλαχία όπου είχαν εισβάλλει αλλά σημείωναν μεγάλες επιτυχίες στα τουρκικά εδάφη της Ασίας. Ο πόλεμος δεν έβγαζε πουθενά. Οι αντίπαλοι είχαν κουραστεί.
Η συνθήκη των Παρισίων, με την οποία τερματίστηκε ο Κριμαϊκός πόλεμος, υπογράφτηκε στις 18 Μαρτίου του 1856. Στην πραγματικότητα, την Ιερή Συμμαχία που μόλις είχε κηδευτεί, την αντικαθιστούσε ένα είδος Συμβουλίου Ασφαλείας (Ρωσία, Αυστρία, Πρωσία, Γαλλία, Αγγλία, Τουρκία) που είχε μόνο ένα μέλημα: Να προστατεύει την Τουρκία από κάθε εξωτερική επιβουλή και κάθε εσωτερική επαναστατική απόπειρα. Την είπαν Ευρωπαϊκή Συναυλία. Απέτυχε, όπως είχε αποτύχει και η Ιερή Συμμαχία.
1883: Γεννιέται ο Ρώσος πολιτικός ηγέτης Γκριγκόρι Γιεφσέγιεβιτς Ζινόβιεβ. Ήταν συνεργάτης του Λένιν στον σχηματισμό του κόμματος των Μπολσεβίκων και απετέλεσε βασική φυσιογνωμία του Κομμουνιστικού κόμματος, το 1920. Εκτελέστηκε από το καθεστώς του Στάλιν στις 24 Αυγούστου 1936.
1917: Γεννιέται ο κατοπινός πρόεδρος των Φιλιππίνων, Φερδινάνδος Μάρκος. Ήταν ένας από τους δημοφιλέστερους προέδρους της χώρας, όταν πρωτοεκλέχτηκε, αλλά μετατράπηκε σε στυγνό δικτάτορα και ανατράπηκε κατά τη διάρκεια λαϊκής εξέγερσης το 1986. Πέθανε εξόριστος στη Χαβάη το 1989.
1940: Εκμεταλλευόμενοι τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, οι Ιάπωνες κάνουν απόβαση στην Καντόνα της Κίνας.
1943: Στα πλαίσια του αφοπλισμού των Ιταλών πρώην συμμάχων τους, οι Γερμανοί κυριεύουν τα Δωδεκάνησα.
1950: Πεθαίνει σε ηλικία 80 χρόνων ο Γιαν Κρίστιαν Σματς, πολιτικός της Νοτίου Αφρικής. Ρατσιστής πρωθυπουργός κατά την περίοδο 1919 - 24 και 1939 - 48, οπότε και ανέλαβε το Αφρικανικό Εθνικό Κόμμα, ήταν ευνοούμενος της Φρειδερίκης και έγινε αιτία σφοδρού επεισοδίου στην ελληνική Βουλή.
1971: Πεθαίνει στα 77 του χρόνια ο Νικίτα Σεργκέγιεβιτς Χρουτσόφ, πρώην ηγέτης του Σοβιετικού Κομμουνιστικού κόμματος, ο οποίος προχώρησε στην αποσταλινοποίηση και πρότεινε την ειρηνική συνύπαρξη.
1973: Αιματηρό πραξικόπημα ανατρέπει τον μαρξιστή εκλεγμένο πρόεδρο της Χιλής, Σαλβαντόρ Αλιέντε, που σκοτώνεται με το όπλο στο χέρι.
1987: Με τη μεσολάβηση του Ανδρέα Παπανδρέου, το Τσαντ και η Λιβύη συμφωνούν στην κατάπαυση πυρός, στη διαμάχη τους σχετικά με την κυριότητα της περιοχής Αούζου στη Σαχάρα.
1998: Νευρικότητα χαρακτηρίζει τα χρηματιστήρια όλου του κόσμου, όταν η λύση Πριμακόφ στη Ρωσία (αντί του καταψηφισμένου Τσερνομίτιν) δίνει διέξοδο αισιοδοξίας που ανατρέπεται, καθώς λίγες ώρες νωρίτερα, στις ΗΠΑ, ο εισαγγελέας Κένεθ Σταρ έστειλε στη Βουλή τα 34 κιβώτια του ανακριτικού υλικού σε βάρος του προέδρου Κλίντον, σε σχέση με την υπόθεση της Μόνικα Λεβίνσκι.
2001: Στο Μανχάταν, την καρδιά της Νέας Υόρκης, δυο επιβατικά αεροπλάνα εσωτερικών γραμμών συντρίβονται πάνω στους δίδυμους ουρανοξύστες του Παγκόσμιου Εμπορίου, με διαφορά 18 λεπτών. Τρίτο αεροπλάνο πέφτει στο Πεντάγωνο, στην Ουάσινγκτον, και τέταρτο στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβανίας: Μόνο στο Μανχάταν, μετρήθηκαν 2.973 νεκροί. Οι ΗΠΑ παίρνουν μέτρα σαν να δέχτηκαν πολεμική επίθεση και «δείχνουν» τον Σαουδάραβα Οσάμα μπιν Λάντεν ως οργανωτή του χτυπήματος. Τόσο ο ίδιος όσο και οι Ταλιμπάν που τον φιλοξενούν στην Καμπούλ του Αφγανιστάν, το αρνούνται.
2004: Ελικόπτερο Σινούκ του στρατού που μεταφέρει τον πατριάρχη Αλεξανδρείας και την ακολουθία του στο Άγιο Όρος, συντρίβεται στη θάλασσα στις 10.56’. Ο αρμόδιος υπουργός Εθνικής Άμυνας λέει ότι ενημερώθηκε στις 14.15’ και ενημέρωσε τον πρωθυπουργό.
2005: Μετά από 38 χρόνια και έπειτα από ομόφωνη απόφαση της Βουλής του Ισραήλ, μπαίνει τέλος στην ισραηλινή κατοχή της λωρίδας της Γάζας που, την επομένη, παραδίδεται στους Παλαιστίνιους. Είχε καταληφθεί στον πόλεμο των Έξι ημερών που έληξε στις 10 Ιουνίου 1967.
2006: Αποκαλύπτεται απόπειρα εκβιασμού της ΜΕΒΓΑΛ για 2,5 εκατομμύρια ευρώ με αντάλλαγμα να μην της καταλογιστεί πρόστιμο 25 εκατομμυρίων ευρώ από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Αυτουργοί φέρονται ο έμπορος σιτηρών Κ. Κωνσταντινίδης που συνελήφθη με προσημειωμένα χαρτονομίσματα, ο κουμπάρος του και γενικός διευθυντής της Επιτροπής Ανταγωνισμού Π. Αδαμόπουλος και ο γνωστός ως «Πανάγος» Π. Αναγνωστόπουλος, δεξί χέρι του νομάρχη Θεσσαλονίκης Π. Ψωμιάδη και διορισμένος από τον υπουργό Σάββα Τσιτουρίδη στο ΔΣ. Του ΙΚΑ.
Η 11η Σεπτεμβρίου στον πολιτισμό
11 Σεπτεμβρίου 1789
Αριστερά και Δεξιά
Δυο καίρια ζητήματα απασχολούσαν τα μέλη της συντακτικής συνέλευσης στην επαναστατημένη Γαλλία του 1789. Το πρώτο αφορούσε το πώς θα εξασφαλιζόταν η ομαλή λειτουργία του πολιτεύματος σε μια συνταγματική μοναρχία. Και το δεύτερο, ως πού θα έφτανε η εξουσία του βασιλιά. Το πρώτο συζητήθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου 1789. Μερικοί φοβούνταν ότι το εκλεγμένο από το λαό κοινοβούλιο θα βρισκόταν πάντα σε αντιπαράθεση με τον βασιλιά. Ζητούσαν να υπάρχει και μια γερουσία από ισόβια μέλη. Οι αντίθετοί τους απάντησαν ότι η γερουσία, μοιραία, θα μεταβαλλόταν σε όργανο της αριστοκρατίας, αν τα μέλη της ήταν ισόβια, ή σε όργανο του βασιλιά, αν αυτός τα διόριζε. Αν πάλι τα μέλη της εκλέγονταν με καθολική ψηφοφορία, η γερουσία θα ήταν ισοδύναμη με τη βουλή και άρα περιττή. Η ιδέα να υπάρξει γερουσία απορρίφτηκε με το 80% των ψήφων. Το αποτέλεσμα πανηγυρίστηκε με ενθουσιασμό ως λαϊκή νίκη.
Το επόμενο θέμα ήταν εξίσου σοβαρό. Οι δυο παρατάξεις, στις 11 Σεπτεμβρίου 1789, κατέλαβαν τα ίδια έδρανα, στα οποία κάθονταν και την προηγουμένη: Στα δεξιά της αίθουσας οι οπαδοί της γερουσίας και στα αριστερά οι αντίθετοι. Θα κουβέντιαζαν ως πού μπορούσε να φτάσει το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) του βασιλιά.
Και πάλι υπήρχαν δυο απόψεις. Οι οπαδοί της γερουσίας, πρότειναν ο βασιλιάς να έχει απόλυτο βέτο: Όταν θα το ασκούσε εναντίον μιας απόφασης της βουλής, η απόφαση αυτή δεν θα μπορούσε να ισχύσει. Οι αντίπαλοί τους αντέτασσαν πως, έτσι, η βουλή δεν θα νομοθετούσε αλλά, απλά, θα υπέβαλλε αιτήσεις που ο βασιλιάς θα δεχόταν ή όχι, κατά τα συμφέροντά του. Αντιπρότειναν το βέτο να είναι ανασταλτικό: Να αναστέλλει την εφαρμογή μιας απόφασης για ένα ορισμένο διάστημα. Αν μετά το διάστημα αυτό η βουλή ξανάπαιρνε την ίδια απόφαση, η θέλησή της θα επιβαλλόταν.
Και πάλι οι συζητήσεις και οι διαξιφισμοί κράτησαν όλη μέρα. Υπήρχε, όμως, ένα φραστικό πρόβλημα. Το πώς αποκαλούσαν οι μεν τους δε. Η λύση βρέθηκε από τις θέσεις που κατείχαν οι υποστηριχτές των δυο απόψεων: Δεξιοί οι οπαδοί του απόλυτου βέτο, αριστεροί οι οπαδοί του ανασταλτικού.
Η ιδέα του απόλυτου βέτο απορρίφτηκε με τα δύο τρίτα των ψήφων. Όμως, από την ημέρα εκείνη, δυο νέοι όροι προστέθηκαν στην πολιτική ορολογία: Η Αριστερά, που εκφράζει κάθε προχωρημένη άποψη, και η Δεξιά, που εκφράζει κάθε διατήρηση και συνέχεια με την πραγματοποίηση μικρών βημάτων. Στις μέρες μας, όμως, όταν κάποιος αποκαλεί Δεξιό έναν αντίθετό του, εννοεί πως είναι συντηρητικός, οπισθοδρομικός κι ενάντιος στη διεύρυνση των λαϊκών δικαιωμάτων. Και όταν, αντίθετα, τον αποκαλεί Αριστερό, εννοεί πως είναι εξτρεμιστής, επαναστάτης και ανατρεπτικός.
Έτσι κι αλλιώς, και τα δυο ζητήματα που απασχόλησαν τη συντακτική συνέλευση τις κρίσιμες αυτές μέρες, αποδείχτηκαν εφήμερα: Στις 22 Σεπτεμβρίου 1792, η γαλλική επανάσταση κατάργησε τη βασιλεία και διακήρυξε τη δημοκρατία.
1885: Γεννιέται ο Ντ. Χ. Λώρενς, μυθιστοριογράφος, ποιητής και δοκιμιογράφος. Έγινε διάσημος με τον «Εραστή της Λαίδης Τσάτερλι» και την ημιαυτοβιογραφία του «Γιοι και Εραστές». Πέθανε το 1930.
1935: Γεννιέται στην Εσθονία ο συνθέτης Άρβο Πέρτ.
1962: Οι Μπιτλς ολοκληρώνουν στα στούντιο Άμπεϊ την ηχογράφηση του πρώτου τους σινγκλ με τίτλο «Love me Do». Ο Ρίνγκο Σταρ αντικαταστάθηκε από τον Άντι Γουάιτ στα ντραμς γιατί ο παραγωγός Τζορτζ Μάρτιν έκρινε ότι δεν ήταν έμπειρος στο στούντιο.
1967:Ο αμερικανικός δορυφόρος Σερβέγιορ 5 προσεδαφίζεται στη Σελήνη.
2008: Πεθαίνει η μεγάλη ηθοποιός του θεάτρου, Βέρα Ζαβιτσιάνου, «Ένα καλοκουρδισμένο μουσικό όργανο που παρείχε ήχο, κίνηση, ερμηνεία στην εντέλεια», όπως αποκλήθηκε. Είχε γεννηθεί το 1932.