Ραψωδία Π – Ο θάνατος του Πάτροκλου

Όσο η μάχη μαινόταν στα καράβια, ο Πάτροκλος μιλούσε με τον Αχιλλέα. Του ζητούσε να τον αφήσει να ηγηθεί των Μυρμιδόνων. Και να του δώσει να φορέσει την αρματωσιά του, ώστε να νομίσουν οι Τρώες ότι βλέπουν τον Αχιλλέα. Οι δισταγμοί του ήρωα κάμφθηκαν. Ο ίδιος ήταν που είχε ορκιστεί ότι θα απόσχει ώσπου οι εχθροί να φθάσουν στα καράβια. Κι αυτό ακριβώς είχε γίνει. Έδωσε την άδεια στον Πάτροκλο με τον όρο ότι η συμμετοχή του θα περιοριζόταν στην απόκρουση των Τρώων και την απώθησή τους μακριά από τα καράβια. Δεν θα έπρεπε να δοκιμάσει να φτάσει ως κάτω από τα τείχη της Τροίας, επειδή ο Απόλλωνας την προστάτευε και θα κινδύνευε η ζωή του.

Στο πεδίο της μάχης, ο Αίαντας πάλευε μόνος. Οι Τρώες τον είχαν περικυκλώσει. Είχε κουραστεί και λαχανιάσει από την αδιάκοπη προσπάθεια αλλά βαστούσε ακόμα γερά. Ο Έκτορας ήταν αυτός που σίμωσε και με το σπαθί του έκοψε την αιχμή του δόρατος που ο Αίας κρατούσε και το αχρήστευσε. Ο γιος του Τελαμώνα αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Εύκολα πια οι Τρώες έφεραν φωτιά στον γιο του Πριάμου. Το καράβι του Πρωτεσίλαου λαμπάδιασε.

Είδε την φωτιά ο Αχιλλέας και πρόσταξε τον Πάτροκλο να βιαστεί. Ντυμένος εκείνος με την αρματωσιά του φίλου του, βγήκε από τη σκηνή. Ο ηνίοχος Αυτομέδοντας έζεψε τον Ξάνθο και τον Βαλίο, τα ξακουστά άλογα του Αχιλλέα, στο άρμα τους. Έζεψε και τον Πήδασο. Κι ο Αχιλλέας μάζεψε τους Μυρμιδόνες, τους στοίχισε και τους έδωσε εντολή να ακολουθήσουν τον Πάτροκλο. Μετά, προσευχήθηκε στον Δία να βοηθήσει τον φίλο του.

Επικεφαλής των Μυρμιδόνων, φορώντας την αρματωσιά του Αχιλλέα, πάνω στο άρμα που κυβερνούσε ο ηνίοχος Αυτομέδοντας, ο Πάτροκλος χύθηκε στη μάχη και σκότωσε τον Πύραιχμη, τον αρχηγό των Παιόνων που έλαχε στον δρόμο του. Χωρίς τον αρχηγό τους, οι σύμμαχοι των Τρώων διαλύθηκαν. Και οι ίδιο οι Τρώες πίστεψαν ότι ο Αχιλλέας επέστρεψε και τους έπιασε μαύρος τρόμος. Άρχισαν άτακτη υποχώρηση. Και οι Αχαιοί υπέθεσαν ότι ο Αχιλλέας ξαναγύρισε στις μάχες και πήραν νέα ορμή.

Συνεχίζοντας την επέλασή του, ο Πάτροκλος σκότωσε τον Αρηίλυκο. Από κοντά, ο Μενέλαος σκότωσε τον Θόα. Κι ο Μέγης τον Άμφικλο. Κι οι γιοι του Νέστορα, ο Αντίλοχος και ο Θρασυμήδης, σκότωσαν τα αδέλφια Ατύμνιο και Μάρη. Παραδίπλα, ο Αίαντας ο μικρός σκότωσε τον Κλεόβουλο και ο Πηνέλεος τον Λύκωνα. Κι ο Μηριόνης τον Ακάμα, ενώ ο Ιδομενέας τον Ερύμα.

Η μάχη πήρε νέα τροπή. Ο Πάτροκλος οδηγούσε τους Αχαιούς εναντίον των Τρώων που έφευγαν πανικόβλητοι. Έφευγε και ο Έκτορας. Ο Πάτροκλος υπερκέρασε τους εχθρούς που υποχωρούσαν άτακτα και τους στρίμωξε. Σκότωσε τον Πρόνοο και τον Θέστορα, έριξε μια πέτρα στον Ερύλαο και τον ξάπλωσε νεκρό, σκότωσε και τους Ερύμα, Αμφότερο, Επάλτη, Τληπόλεμο, Εχίο, Πύρη, Ίφη, Εύιππο και Πολύμηλο.

Βλέποντας ο Σαρπηδόνας ότι ο Πάτροκλος θέριζε τους δικούς του, χίμηξε εναντίον του, για να τον σταματήσει, έστω κι αν πίστευε ότι είχε να κάνει με τον Αχιλλέα. Η μονομαχία ήταν άγρια κι ο Δίας θέλησε να επέμβει υπέρ του γιου του (του Σαρπηδόνα) αλλά τον εμπόδισαν τα λόγια της Ήρας. Ο Σαρπηδόνας έπεσε νεκρός και γύρω του στήθηκε μάχη για την κατοχή των όπλων του. Ο Επειγέας, πλήρωσε την οργή του Έκτορα και ξαπλώθηκε νεκρός. Ο Πάτροκλος κινήθηκε εναντίον Λυκίων και Τρώων και σκότωσε τον Σθενέλαο. Ο Γλαύκος απάντησε σκοτώνοντας τον Βαθυκλή. Κι ο Μηριόνης τον Λαογόνο. Η μάχη έγειρε στην πλευρά των Αχαιών που γύμνωσαν τον νεκρό. Ο Δίας έβαλε τον Απόλλωνα να πάρει το άψυχο σώμα του Σαρπηδόνα μακριά, φροντίζοντας να ταφεί με τιμές στη Λυκία. Η μάχη όμως συνεχιζόταν. Κι ανάμεσα σ’ αυτούς που είχαν τραπεί σε άτακτη φυγή ήταν και ο Έκτορας.

Μέσα στην αντάρα της μάχης, ο Πάτροκλος ξέχασε την εντολή του Αχιλλέα να περιοριστεί στην απόκρουση των Τρώων και να μη δοκιμάσει να τους κυνηγήσει ως κάτω από τα τείχη της Τροίας. Βγήκε μπροστά, ρίχτηκε πάνω στους Τρώες που έφευγαν και σκότωσε στη σειρά τους Άδραστο, Αυτόνοο, Έχεκλο, Πέριμο, Επίστορα, Μελάνιππο, Έλασο, Μούλιο και Πυλάρτη.

Ήδη, οι Αχαιοί χιμούσαν να πάρουν την Τροία, έχοντας τον Πάτροκλο επικεφαλής. Όμως ο Απόλλωνας ήταν εκεί. Τρεις φορές σκαρφάλωσε στα τείχη ο Πάτροκλος και τόσες των απώθησε ο θεός. Στην τέταρτη προσπάθεια, ο Απόλλωνας τον αποπήρε: «Κάνε πίσω». Δεν ήταν γραφτό να παρθεί η Τροία από τον Πάτροκλο. Ούτε καν από τον Αχιλλέα. Ο Πάτροκλος αναγκάστηκε να πειθαρχήσει. Ο Απόλλωνας έκανε τον Έκτορα να ξαναβρεί το θάρρος του και να ξαναμπεί στη μάχη, ενώ ο ίδιος χώθηκε ανάμεσα στους Αχαιούς, προκαλώντας τους σύγχυση. Ηνίοχος του Έκτορα ήταν ο νόθος αδελφός του, Κεβριόνης. Έγινε το τελευταίο θύμα του Πάτροκλου μέσα στη μέρα.

Όπως το είχε προβλέψει ο Αχιλλέας, ο θεός Απόλλωνας στάθηκε μοιραίος για τον Πάτροκλο. Αθέατος τον πλησίασε και τον χτύπησε στην πλάτη. Ο Πάτροκλος ζαλίστηκε. Πάνω εκεί ήταν που ο Εύφορβος τον χτύπησε με το δόρυ του. Ο Πάτροκλος γύρισε να τον δει. Αν και βαριά πληγωμένος, έκανε τον Εύφορβο να το βάλει στα πόδια. Ο Έκτορας όμως δεν είχε αναστολές και πλησίασε τον τραυματισμένο αντίπαλό του. Με το δόρυ του, τρύπησε το σώμα του άτυχου Πάτροκλου και τον έριξε καταγής, νεκρό.

(τελευταία επεξεργασία, 19 Φεβρουαρίου 2022)