Ο Μέμνονας και τα πουλιά
Όπως και με την Πενθεσίλεια, οι συγγραφείς δεν συμφωνούν στο τι έγινε μετά την θανάσιμη μονομαχία του Αχιλλέα με τον Μέμνονα. Κατά μια εκδοχή, η Ηώς άρπαξε το σώμα του γιου της, πριν να προλάβει ο Αχιλλέας να το ξαρματώσει και το έδωσε στα αδέλφια της, τον Ύπνο και τον Θάνατο, να το μεταφέρουν μακριά από το πεδίο της μάχης. Το ίδιο είχε κάνει και ο Δίας όταν έβαλε τον Απόλλωνα να πάρει το κορμί του σκοτωμένου από τον Πάτροκλο γιου του, Σαρπηδόνα, να το μεταφέρει στη Λυκία. Και βέβαια, η Ηώς δεν ήταν αδελφή του Ύπνου και του Θανάτου. Αυτής γονείς ήταν οι Τιτάνες Υπερίωνας και Θεία. Εκείνων η Νύχτα.
Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, ο Πρίαμος ήταν που κήδεψε τον Μέμνονα. Μετά την καύση της σορού του, έστησε τάφο – μνημείο στην Προποντίδα, εκεί που ο ποταμός Αίσηπος εκβάλλει στην θάλασσα. Η Ηώς, που σύμφωνα με μια παράδοση είχε πετύχει από τον Δία να κάνει τον Μέμνονα αθάνατο, ζήτησε και ο αρχηγός των θεών έκανε να γεννηθούν πουλιά από τις στάχτες του. Τα είπαν Μεμνονίδες. Ο Αιλιανός τα παρομοιάζει με μπεκάτσες. Κάθε χρόνο, οι Μεμνονίδες κατέφθαναν στον τάφο και θρηνούσαν τον νεκρό. Άλλοι έλεγαν ότι ήταν οι σύντροφοι του Μέμνονα που θρηνούσαν. Η Ηώς τους λυπήθηκε και τους μεταμόρφωσε σε πουλιά. Συνέχισαν να τον θρηνούν και κάθε χρόνο μαζεύονταν γύρω από τον τάφο. Προς τιμή του νεκρού, έκαναν αιματηρούς αγώνες. Κάποιοι έλεγαν ότι οι Μεμνονίδες χωρίζονταν σε δυο ομάδες και αγωνίζονταν μέχρι θανάτου μεταξύ τους.
Στην Αίγυπτο, υπάρχουν ακόμα οι δυο «κολοσσοί του Μέμνονα», στην εκεί Θήβα. Κατά τον Παυσανία, «Μέμνονα τον ονομάζουν οι περισσότεροι, διότι λέγουν ήλθε από την Αιθιοπία στην Αίγυπτο και την χώρα ως τα Σούσα». Οι Θηβαίοι έλεγαν ότι είναι άγαλμα του Φαμένωφ (του φαραώ Αμένοφη Γ’). Η περιοχή όμως διέθετε πολλά που θύμιζαν τον Μέμνονα (Μεμνόνια λεγόταν το δυτικό τμήμα της πόλης, στη λατρεία του Μέμνονα απέδιδαν τους εκεί ναούς και κάπου εκεί κοντά έδειχναν και ανάκτορό του). Κατ’ άλλους, ο ένας κολοσσός είναι του Μέμνονα, ο άλλος του Αμένοφη ή του Σέσωστρη. Και οι δυο είναι στραμμένοι στην ανατολή, εκεί από όπου εμφανίζεται η Ηώς. Κάθε αυγή, ηχούσαν όπως η χορδή της κιθάρας. Όπως η «σπασμένη χορδή», λέει ο Παυσανίας.
Άλλες πηγές αναφέρουν ότι ο Μέμνονας ήταν από τα Σούσα της Περσίας. Ο Ηρόδοτος λέει ότι εκεί υπήρχαν «ανάκτορα που τα λένε του Μέμνονα», ενώ ολόκληρη η πόλη ονομαζόταν «Μεμνόνια Σούσα». Πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο Μέμνονας ήταν ηλιακός θεός, κάτι σαν ενσάρκωση του Απόλλωνα. Βοηθά σ’ αυτό και η αρχή επιγράμματος στο πόδι του Μέμνονα της Θήβας που ξεκινά με την επίκληση «Τραγούδησε μόνο, γιε της Λητώς».
(τελευταία επεξεργασία, 3 Μαρτίου 2022)