Η 15η Απριλίου στην ιστορία

15 Απριλίου 1865

Αβραάμ Λίνκολν

Ήταν το πρότυπο του αυτοδημιούργητου Αμερικανού. Ο Αβραάμ Λίνκολν γεννήθηκε το 1809, στο Κεντάκι των Ηνωμένων Πολιτειών από γονείς γεωργούς κουακέρος. Η μητέρα του πέθανε νωρίς και τον μεγάλωσε η μητριά του. Σχολείο πήγε μόνο για έξι μήνες αλλά μελετούσε πολύ στο σπίτι του, τις ελεύθερες ώρες. Στα 1830, έφτασε στην Ορλεάνη με σχεδία. Έγινε ιδιωτικός υπάλληλος και μετά κατατάχθηκε στο στρατό, στον πόλεμο του Μαύρου Γερακιού, όπου διακρίθηκε φτάνοντας ως τον βαθμό του λοχαγού, το 1832.

Μετά τον πόλεμο, ασχολήθηκε με το εμπόριο αλλά απέτυχε. Άρχισε να μελετά τη νομική επιστήμη και, το 1837, κατάφερε να διοριστεί δικηγόρος στο Σπρίνγκφιλντ. Η ρητορική του ικανότητα τον έκανε διάσημο με αποτέλεσμα, το 1844, να γίνει αρχηγός του κόμματος των Ουίγων και, το 1846, να εκλεγεί στο Κογκρέσο. Το 1854, ιδρύθηκε το ρεπουμπλικανικό κόμμα που απορρόφησε τους Ουίγους της Αμερικής (βλ. 28.2.1854). Ήταν η χρονιά που οι μεγαλογαιοκτήμονες πέρασαν νόμο σύμφωνα με τον οποίο επιτρεπόταν το δουλεμπόριο. Οι ρεπουμπλικάνοι ανακοίνωσαν πως θα εργαστούν για την κατάργηση της δουλείας. Ο Αβραάμ Λίνκολν έβαλε υποψηφιότητα για πρόεδρος. Νίκησε με σχετική πλειοψηφία, το 1860, κι ορκίστηκε 16^ος πρόεδρος των ΗΠΑ.

Στον λόγο του προς τον αμερικανικό λαό, ο πρόεδρος Λίνκολν διακήρυξε πως, για την ώρα, η δουλεία θα συνέχιζε να υπάρχει, όπου ήταν νομοθετημένη, αλλά θα απαγορευόταν να απλωθεί περισσότερο. Παρ’ όλα αυτά, οι νότιες πολιτείες αντέδρασαν κι ο εμφύλιος πόλεμος ξέσπασε, τον Απρίλιο του 1861.

Τον Σεπτέμβριο του 1862, ο Λίνκολν, ως αρχηγός του στρατού, αποφάσισε την κατάργηση της δουλείας σε όσες πολιτείες δε θα κατέθεταν τα όπλα ως την 1^η του Γενάρη του 1863. Καμιά δεν τα κατέθεσε. Την πρωτοχρονιά, ως πρόεδρος, ο Λίνκολν υπέγραψε το περίφημο διάταγμα για τη χειραφέτηση των μαύρων (βλ. 1.11863). Η απαγόρευση της δουλείας μπήκε ως άρθρο και στην τροποποίηση του συντάγματος, το 1865. Εκείνη τη χρονιά, ο στρατηγός Λι των Νοτίων νικήθηκε σε κρίσιμη μάχη από τον στρατηγό Γκραντ και, στις 9 Απριλίου, ο πόλεμος τελείωσε.

Έξι μέρες αργότερα, στις 15 Απριλίου 1865, ο πρόεδρος Λίνκολν έμπαινε σε ένα θέατρο της Ουάσινγκτον. Φανατικός οπαδός της δουλείας, ο ηθοποιός Τζον Μπουθ όρμησε πάνω του και τον πυροβόλησε. Ο πρόεδρος έπεσε νεκρός. Ο δολοφόνος ανέβηκε στη σκηνή και φώναξε λατινικά: «Έτσι πεθαίνει η τυραννία».

15 Απριλίου 1452

Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι

Κτηματίας στο Βίντσι και συμβολαιογράφος στη Φλωρεντία, ο Σερ Πιέρο σχετίστηκε με τη χωριατοπούλα Κατερίνα που δούλευε στα χωράφια του. Από τη σχέση τους, γεννήθηκε στις 15 Απριλίου 1452 ο Λεονάρντο. Ο Πιέρο πάντρεψε την Κατερίνα με ένα τεχνίτη, αναγνώρισε γιο του τον Λεονάρντο και τον έστειλε να μάθει γραφή, ανάγνωση και αριθμητική. Η κλίση του νεαρού στην τέχνη έπεισε τον πατέρα του να τον βάλει μαθητευόμενο στο εργαστήρι του σπουδαίου καλλιτέχνη της εποχής, Αντρέα ντελ Βερόκιο. Ο 15χρονος τότε Λεονάρντο έμαθε ζωγραφική και γλυπτική αλλά και εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία που παρείχε η γειτνίαση του εργαστηρίου με αυτό του Αντόνιο Πολαγιούλο. Στα 1472, μόλις εικοσάχρονος, έγινε δεκτός στη συντεχνία των ζωγράφων της Φλωρεντίας. Παρέμεινε στο εργαστήριο του δασκάλου του ως το 1477, οπότε άρχισε να δουλεύει μόνος. Στα 1482 βρέθηκε στην αυλή του Λουδοβίκου Σφόρτσα στο Μιλάνο που ήθελε ένα τεράστιο άγαλμα του εαυτού του, πάνω σε άλογο. Ο Λεονάρντο χρειάστηκε 16 χρόνια για να φιλοτεχνήσει το άλογο που, μέσα σε μια μόνο μέρα, καταστράφηκε από κάποιους Γάλλους στρατιώτες.

Αναζήτησε την τύχη του σε διάφορες πόλεις αλλά κατέληξε μηχανικός του Καίσαρα Βοργία, στη Φλωρεντία κι έπειτα ειδικός στις οχυρώσεις του Μιλάνου. Στα 1513, επισκέφτηκε τη Ρώμη. Απογοητεύτηκε και, στα 1517, έφυγε στην αυλή του Φραγκίσκου Α’, βασιλιά της Γαλλίας. Τιμώντας τον αυτός, του παραχώρησε τον πύργο του Κλου. Πέθανε εκεί, στις 2 Μαΐου 1519. Ως τότε, είχε προλάβει να αποκτήσει φήμη ως ζωγράφος και γλύπτης από τους πιο λαμπρούς που γνώρισε ποτέ ο κόσμος. Κι ακόμα, ως μουσικός, αρχιτέκτονας, μαθηματικός, μηχανικός, εφευρέτης του αλεξίπτωτου, της ατμομηχανής και μιας πτητικής μηχανής. Και ήταν σπουδαίος μελετητής των πυροβόλων όπλων, των οχυρώσεων, του ηλιακού συστήματος και των νόμων που διέπουν τα ρεύματα και τα κύματα. Κι επιπλέον, θήτευσε ως σπουδαστής της ανατομίας, ενώ έγινε και συγγραφέας μιας «Πραγματείας για την αισθητική». Από τα έργα του, θαυμαστή παραμένει η μυστηριώδης Τζοκόντα.