Η 26η Ιουλίου στην ιστορία

                                                                   26 Ιουλίου 1824

                                                               Η μάχη του Αιγαίου

Ολόκληρο τον Ιούλιο του 1824, οι Τούρκοι συγκέντρωναν στρατό στα μικρασιατικά παράλια. Σκοπός τους ήταν να κάνουν απόβαση στη Σάμο και να την κυριεύσουν. Ο ελληνικός στόλος στάθμευε στο Σούνιο και στην Ύδρα. Στις 26 Ιουλίου 1824, τα ελληνικά πλοία σαλπάρισαν, ενώθηκαν και, στις 27, ήταν έξω από την Τήνο, με αρχηγό τον αντιναύαρχο Γεώργιο Σαχτούρη (1783 - 1841). Στις 29, ο ελληνικός στόλος βρισκόταν έξω από την Ικαρία και τη νύχτα άρχισε να πλέει προς τη Σάμο. Ξημέρωνε 30 Ιουλίου, όταν οι βάρδιες ειδοποίησαν πως είχαν φανεί εχθρικά πλοία. Ο Σαχτούρης διέταξε επίθεση. Τρεις τουρκικές σακολέβες γεμάτες στρατό βυθίστηκαν, χτυπημένες από τα ελληνικά κανόνια. Τα υπόλοιπα τουρκικά πολεμικά υποχώρησαν. Τη νύχτα, τα ελληνικά πλοία ανασυγκροτήθηκαν. Πλησίαζε 2 η ώρα, ξημερώματα 31 Ιουλίου, όταν έφτασαν στη Σάμο και σχημάτισαν προστατευτική ασπίδα στο νησί.

Το πρωί, ο ελληνικός στόλος ξανοίχτηκε στα στενά της Μυκάλης, όπου ο Σαχτούρης διαπίστωσε τη μεγάλη συγκέντρωση στρατού που γινόταν εκεί. Ξεκίνησε την επίθεση. Τα τουρκικά μεταγωγικά έσπευσαν να φύγουν. Οι Τούρκοι της παραλίας έτρεξαν στους γύρω λόφους να κρυφτούν. Ο ναύαρχος Μεχμέτ Χοσρέφ πασάς (1769 - 1855), που πριν από ένα μήνα είχε κάψει τα Ψαρά, έκανε αντεπίθεση με 18 φρεγάτες και κορβέτες. Οι Έλληνες τις υποδέχτηκαν με κανονιές. Δυο ελληνικά πυρπολικά βγήκαν μπροστά. Στη θέα τους, οι Τούρκοι υποχώρησαν. Ξαναπροσπάθησαν την επομένη, 1^η Αυγούστου. Αυτή τη φορά, ο Σαχτούρης έβγαλε μπροστά τέσσερα μπουρλότα. Οι Τούρκοι ξανάφυγαν δίχως μάχη.

Στις 2 Αυγούστου, νέα απόπειρα. Όμως, ο τουρκικός στόλος δεν πρόλαβε να συναντηθεί με τα πλοία του Σαχτούρη. Έπεσε πάνω σε μερικά ελληνικά που κατέφθαναν να ενισχύσουν το στόλο. Τα ελληνικά πολεμικά επιτέθηκαν στα τουρκικά, βύθισαν μερικά αποβατικά, αιχμαλώτισαν άλλα και σκόρπισαν τα υπόλοιπα. Στις 3 Αυγούστου, τα τουρκικά δεν βγήκαν στ’ ανοιχτά. Στις 4 προσπάθησαν να αιφνιδιάσουν τους Έλληνες που όμως τους περίμεναν. Ο Σαχτούρης αρκέστηκε να βγάλει μπροστά μερικά πυρπολικά. Τα είδαν οι Τούρκοι κι υποχώρησαν πάλι.

Στις 5 Αυγούστου, ο Σαχτούρης έδειχνε αποφασισμένος να ξεμπερδεύει με αυτή την ιστορία. Το ίδιο κι ο Χοσρέφ: Βγήκε από τα στενά έχοντας μπροστά το περήφανο «Μπουρλότ Κορκμάζ» («Άφοβο στα μπουρλότα»). Ήταν ευκαιρία να δράσει ο Κωνσταντίνος Κανάρης. Πήγε από το πλάι, κόλλησε το πυρπολικό του στο «Μπουρλότ Κορκμάζ» και το τίναξε στον αέρα. Τα υπόλοιπα ελληνικά ξεκίνησαν σφοδρή επίθεση σκορπώντας τον πανικό στους Τούρκους. Μερικά, άρχισαν να κανονιοβολούν τη γεμάτη στρατιώτες παραλία. Οι Τούρκοι βουτούσαν στη θάλασσα να σωθούν και γίνονταν εύκολη λεία στους Έλληνες. Με τρομακτικές απώλειες, ο Χοσρέφ κατάφερε να ξεφύγει. Χώθηκε στον Ελλήσποντο. Η απόβαση στη Σάμο δε θα γινόταν ποτέ.

Με το πρωτόκολλο του Λονδίνου, το νησί έμεινε στην Τουρκία (όπως και τα Δωδεκάνησα) σε αντάλλαγμα της Εύβοιας. Οι Τούρκοι, όμως, δεν κατάφεραν να πατήσουν στη Σάμο, οι κάτοικοι της οποίας εξακολουθούσαν να πολεμούν. Στα 1834, ο σουλτάνος αναγκάστηκε να αναγνωρίσει το νησί ως υποτελή ηγεμονία. Στα 1912, η Σάμος έγινε οριστικά ελληνική.

                                                             26 Ιουλίου 1908

                                                      Ο τραγικός μαραθώνιος

Η βοήθεια του Σέρλοκ Χολμς στέρησε το μετάλλιο από έναν άτυχο Ιταλό που κέρδισε στον μαραθώνιο του Λονδίνου. Ο Ντοράντο Πιέτρι έβγαζε το ψωμί του δουλεύοντας στα χωράφια του χωριού Κάρπι, λίγο έξω από τη Μοντένα. Ποτέ στη ζωή του δεν είχε τρέξει σε αγώνες, ούτε υπήρξε αθλητής. Όταν αποφασίστηκε να γίνουν στη Ρώμη οι Ολυμπιακοί του 1908, ενθουσιάστηκε. Ονειρευόταν συμμετοχή στον μαραθώνιο και (γιατί όχι;) ένα μετάλλιο. Όταν, εξαιτίας του Βεζούβιου, η διοργάνωση μεταφέρθηκε στο Λονδίνο, ήταν αργά για να κάνει πίσω, πολύ περισσότερο που όλα τα μέλη της ιταλικής αποστολής θαύμαζαν την αντοχή του.

Το αγώνισμα ορίστηκε να διεξαχθεί στις 26 Ιουλίου 1908. Στην αρχή, ο Ντοράντο τα πήγαινε καλά στη διαδρομή. Στα τελευταία μίλια το γκρουπ των πρωτοπόρων απαρτιζόταν από τον Ντοράντο και τους Χέις (ΗΠΑ), Έφερον (Ν. Αφρική) και Φορσάου (ΗΠΑ). Οι φίλαθλοι τους αποθέωναν και φώναζαν, πόσα μίλια έχουν απομείνει μέχρι τον τερματισμό. Ο Ντοράντο δεν ήξερε αγγλικά. Κατάλαβε μόνο τη λέξη «μίλι» και νόμιζε ότι οι φίλαθλοι του φώναζαν πως τόσο μόνο του απέμενε. Ξεκίνησε μια φοβερή επίθεση, ξέφυγε από τους υπόλοιπους, έτρεχε – έτρεχε αλλά στάδιο δεν έβλεπε.

Τα πρώτα σημάδια της τρομερής κούρασής του είχαν αρχίσει να τον επηρεάζουν έξω από το στάδιο. Μπήκε πρώτος, παραπαίοντας και τρικλίζοντας, πηγαίνοντας με κόπο προς το νήμα. Έπεσε τρεις φορές κάτω, μέσα σε σύννεφα σκόνης. Σηκωνόταν όμως και συνέχιζε την επίπονη προσπάθεια. Ήθελε ένα δυο βήματα ακόμα, όταν κατέρρευσε, ενώ στο στάδιο έμπαινε ο Αμερικανός Τζον Χέινς, με διαφορά 32 δευτερολέπτων. Τότε, ο συγγραφέας των μυθιστορημάτων με ήρωα τον Σέρλοκ Χολμς, Κόναν Ντόιλ, πήδηξε στον στίβο και μαζί με άλλους θεατές και τον υπεύθυνο των κριτών, Τζάκ Άντριου, σήκωσαν τον Ντοράντο Πιέτρι και τον βοήθησαν να τερματίσει. Την ίδια ώρα ετοιμαζόταν το βάθρο των απονομών, ενώ η ιταλική σημαία είχε μπει ήδη στον ιστό. Οι Αμερικανοί υπέβαλαν αμέσως ένσταση που δεν δυσκολεύτηκαν να κερδίσουν. Ο Χέιζ ανέβηκε στο ψηλότερο σκαλί.

«Ήταν αδύνατο να αφήσουμε έτσι αυτόν τον άνθρωπο, να πεθάνει ίσως μπροστά στα μάτια της βασίλισσας της Αγγλίας», δικαιολογήθηκαν γιατροί και κριτές μετά τον αγώνα.

Ο Ντοράντο μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με παραλήρημα, σε κατάσταση σοκ. Δυο μέρες αργότερα, η βασίλισσα Αλεξάνδρα τον επισκέφτηκε και του απένειμε χρυσό κύπελλο, ενώ έγινε και έρανος στην Αγγλία μεταξύ φιλάθλων που απέφερε στον άτυχο Ιταλό ποσό ίσο με 16.500 ευρώ, διόλου ευκαταφρόνητο για την εποχή.

Ο θρύλος του έγινε τραγούδι από τον Ίρβιγκ Μπέρλιν, ενώ μήνες αργότερα κατάφερε να κερδίσει αρκετά χρήματα μεταπηδώντας στον επαγγελματισμό και τρέχοντας κούρσες στις ΗΠΑ. Κυρίως κόντρα στο νικητή του Τζον Χέις που τον κέρδισε δύο φορές στη Ν. Υόρκη το 1908 και το 1909. Όταν ο Ντοράντο Πιέτρι γύρισε στην Ιταλία, έγινε ταξιτζής, ενώ το υπουργείο Αθλητισμού του έδωσε ένα σημαντικό ποσόν για να ασχοληθεί με την αναζήτηση ταλέντων του μαραθωνίου δρόμου.