Η 11η Μαΐου στην ιστορία
11 Μαΐου 1867
Η τύχη του Λουξεμβούργου
Το Λουξεμβούργο, όπως το Βέλγιο και η Ολλανδία, κατακτήθηκε στα 1795 από τις δυνάμεις της γαλλικής επανάστασης. Στα 1815, ο Ναπολέοντας είχε εξουδετερωθεί, ενώ στο συνέδριο της Βιέννης, οι αυτοκράτορες Αυστρίας, Ρωσίας και Πρωσίας (Γερμανίας) υπαγόρευαν τις τύχες της Ευρώπης με τη νικημένη Γαλλία απλά να ελπίζει από την παλινόρθωση των Βουρβόνων. Οι μεγάλοι αποφάσισαν να ενώσουν το Βέλγιο και την Ολλανδία σε ένα βασίλειο (των Κάτω Χωρών) και να αναβαθμίσουν το Λουξεμβούργο σε Μεγάλο Δουκάτο. Βασιλιάς Κάτω Χωρών ορίστηκε ο Γουλιέλμος Α’ της Οράγκης - Νασάου.
Η Πρωσία επεκτάθηκε δυτικά του Ρήνου και κατάπιε την περιοχή Νασάου (που ανήκε στην Ολλανδία) και τα ανατολικά εδάφη του Λουξεμβούργου. Κι αφού πήρε το Νασάου, η Πρωσία απέδωσε στον Γουλιέλμο Α’ το Λουξεμβούργο, το οποίο προσχώρησε στην ομοσπονδία των 39 γερμανικών κρατών.
Με όλα αυτά, το Λουξεμβούργο αποτελούσε τμήμα της Πρωσικής ομοσπονδίας και ιδιοκτησία του βασιλιά των Κάτω Χωρών, Γουλιέλμου Α’, που ήταν ταυτόχρονα και Μεγάλος Δούκας του κρατιδίου. Στα 1830, οι Βέλγοι επαναστάτησαν εναντίον του Γουλιέλμου και απέσπασαν το ένα τρίτο του Βασιλείου των Κάτω Χωρών, ανασταίνοντας το Βέλγιο. Ταυτόχρονα, επαναστάτησαν και οι κάτοικοι του Λουξεμβούργου. Στο συνέδριο του Λονδίνου (1831), οι μεγάλες δυνάμεις (και πια και η Γαλλία ανάμεσά τους) αποφάσισαν το Βέλγιο να γίνει ανεξάρτητο βασίλειο και να πάρει και ολόκληρο το γαλλόφωνο δυτικό τμήμα του Λουξεμβούργου μαζί με την Αρλόν. Στο Βέλγιο, δημιουργήθηκε η (ανατολική) επαρχία Λουξεμβούργου. Στο Μεγάλο Δουκάτο απέμεινε η πόλη του Λουξεμβούργου με τα περίχωρά της, περιορισμένο στην έκταση που και σήμερα έχει. Κι εξακολούθησε να αποτελεί προσωπική ιδιοκτησία του βασιλιά της Ολλανδίας. Στα 1839, απέκτησε αυτονομία. Στα 1842, μπήκε στην γερμανική τελωνιακή ένωση, την για πολλούς πρώτη απόπειρα δημιουργίας «ενωμένης Ευρώπης».
Η Γερμανική ομοσπονδία διαλύθηκε στα 1866 και οι Λουξεμβούργιοι άρπαξαν την ευκαιρία να απομακρυνθούν από τους Γερμανούς, αν και παρέμειναν στην τελωνειακή ένωση. Οι Γάλλοι έσπευσαν ως καλοί προστάτες να το καταπιούν. Απειλήθηκε πρόωρη έκρηξη του πολέμου ανάμεσα στην Γερμανία και την Γαλλία (έτσι κι αλλιώς, ξέσπασε τέσσερα χρόνια αργότερα) αλλά έσπευσαν οι λοιποί μεγάλοι κι έστησαν μια ακόμα συνδιάσκεψη στο Λονδίνο (1867). Στις 11 Μαΐου του 1867, το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου κηρύχθηκε ανεξάρτητο και αιώνια ουδέτερο κράτος, πάντα στην ιδιοκτησία του βασιλιά της Ολλανδίας.
Το σιδηροδρομικό δίκτυο που αναπτύχθηκε, τα κοιτάσματα σιδηρομεταλλεύματος που ανακαλύφθηκαν, μαζί με τα πλεονεκτήματα της τελωνιακής ένωσης, οδήγησαν στην βιομηχανική επανάσταση που προσπόρισε πλούτο στο κρατίδιο. Στα 1890, ευτύχησε να δει και τον ιδιοκτήτη του, βασιλιά της Ολλανδίας Γουλιέλμο, να πεθαίνει δίχως κληρονόμους αγόρια.
Ανασύρθηκε μια απόφαση του συνεδρίου της Βιέννης (του 1815): Το Μεγάλο Δουκάτο ανήκε στον οίκο των Νασάου. Μεγάλος Δούκας αναγορεύτηκε ο Αδόλφος του Νασάου και το κρατίδιο έπαψε να αποτελεί προσωπική ιδιοκτησία του βασιλιά της Ολλανδίας.
1778: Πεθαίνει ο Ουίλιαμ Πιτ ο πρεσβύτερος, ένας από τους πιο έμπειρους πολιτικούς της εποχής του. Διατέλεσε πρωθυπουργός της Βρετανίας στο μεγαλύτερο διάστημα του Επταετούς Πολέμου (1756 - 73), η νικηφόρα έκβαση του οποίου επέτρεψε στην χώρα του να θέσει τα θεμέλια της κατοπινής αυτοκρατορίας. Είχε γεννηθεί το 1708.
1858: Η Μινεσότα ανακηρύσσεται 32η πολιτεία των ΗΠΑ.
1949: Αρχίζουν οι εργασίες της προπαρασκευαστικής επιτροπής για τη δημιουργία του Συμβουλίου της Ευρώπης. Το Συμβούλιο συνεδρίασε πρώτη φορά στις 8 Αυγούστου 1949.
1949: Το Σιάμ μετονομάζεται σε Ταϊλάνδη.
1949: Το Ισραήλ γίνεται δεκτό στον ΟΗΕ.
1967: Βρετανία, Δανία και Ιρλανδία ζητούν επίσημα να ενταχθούν στην ΕΟΚ.
1968: Στην καρδιά των γεγονότων του Μάη, η γαλλική κυβέρνηση υποκύπτει στα αιτήματα των φοιτητών του Παρισιού. Ο πρωθυπουργός της χώρας, Ζορζ Πομπιντού ανακοινώνει την υποχώρηση της κυβέρνησής του, σε μια προσπάθεια να δώσει τέλος στις χειρότερες συγκρούσεις που είχαν ξεσπάσει στους δρόμους, από τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο κι έπειτα και οι οποίες είχαν διαρκέσει πάνω από μια εβδομάδα.
1988: Πεθαίνει ο διπλός πράκτορας Κιμ Φίλμπι. Το πραγματικό του όνομα ήταν Χάρολντ Αντριαν Ράσελ. Για χρόνια ολόκληρα υπηρετούσε ταυτόχρονα την Ιντέλιτζες Σέρβις και την Κα Γκε Μπε, μέχρις ότου αυτομόλησε στη Σοβιετική Ένωση. Έζησε την υπόλοιπη ζωή του στη Μόσχα με τιμές μέλους του Πολιτμπυρό.
1994: Στην Ιταλία, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι ορκίζεται πρωθυπουργός της δεξιάς κυβέρνησης συμμαχίας, στην οποία μετέχουν και οι νεοφασίστες της «Εθνικής Συμμαχίας» για πρώτη φορά μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
2008: Στις εκλογές της Σερβίας, ο συνασπισμός του Τάντιτς έλαβε το 38,7% (103 από τις 250 έδρες). Ακολουθούν: Ριζοσπαστικό Κόμμα Σερβίας (SRS) με 29,1% (77 έδρες), ο συνασπισμός του Κοστούνιτσα με 11,3% (30 έδρες), το Σοσιαλιστικό Κόμμα Σερβίας (ιδρυμένο από τον Μιλόσεβιτς) με 7,9% (20 έδρες) και το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (LDP) με 5,2% (13 έδρες). Οι Μαγιάροι της Βοϊβοντίνας εκλέγουν 4 βουλευτές, οι μουσουλμάνοι του Σαντζάκ 2 και οι Αλβανοί της νότιας Σερβίας 1 .
Η 11η Μαΐου στον πολιτισμό
11 Μαΐου 330
Η Κωνσταντινούπολη
Ονομαζόταν Βυζάντιο. Ο αυτοκράτορας τη βάφτισε Ανθούσα και, λατινικά, Flόrens. Ο αρχιεπίσκοπος την είπε Νέα Ρώμη. Για το λαό, η Πόλις. Σταμπούλ για τους Άραβες και Κωνσταντινιάς για τους χρονογράφους. Κωνσταντινούπολις, όπως έμεινε γνωστή στην ιστορία. Εγκαινιάστηκε στις 11 Μαΐου του 330 μ.Χ. κι οι γιορτές κράτησαν σαράντα μέρες. Δοξολογίες στις εκκλησίες κι η νέα πόλη αφιερώθηκε στη Θεοτόκο Μαρία. Πανηγύρι για το λαό που είδε να αναβιώνει το «άρτος και θεάματα» των Ρωμαίων σε μια πόλη που δημιουργήθηκε ακριβώς ως αντίπαλος της Ρώμης. Κρατικά συνεργεία μοίραζαν στάρι στις γειτονιές, ενώ στον ιππόδρομο οι αγώνες έκοβαν την ανάσα. Ένα στρατιωτικό απόσπασμα με μακριές χλαμύδες κι αναμμένα κεριά στα χέρια βγήκε από τον ιππόδρομο. Ξαναγύρισε κουβαλώντας χάλκινη εικόνα του Κωνσταντίνου. Ο λαός γονάτισε και προσκύνησε. Ο ιερέας είπε «Κύριε, ελέησον». Ο λαός επανέλαβε: «Κύριε, ελέησον». Η χάλκινη εικόνα στήθηκε στην πορφυρή στήλη. Από τη χώρα των τυφλών, ξεκινούσε η χιλιόχρονη ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας...
Ήταν το 658 π.Χ., όταν ο ήρωας των Μεγαρέων, ο Βύζας, ζήτησε από το μαντείο των Δελφών να του πει, πού να πάει να χτίσει μια καινούρια πόλη. Η Πυθία του απάντησε: «Στη χώρα των τυφλών». Ο Βύζας πήρε τους δικούς του και ξεκίνησε, ακολουθώντας το δρόμο που είχαν πάρει, 17 χρόνια πριν, άλλοι συμπατριώτες του. Έφτασε στην Προποντίδα. Δεξιά, η Χαλκηδόνα που είχαν κτίσει οι συμπατριώτες του άποικοι. Αριστερά, επτά πανέμορφοι λόφοι που πλάγιαζαν ως την παραλία. Μια θέση κλειδί ανάμεσα σε δυο θάλασσες και δυο ηπείρους. Ξανακοίταξε δεξιά. Οι Χαλκηδόνιοι δεν μπορούσαν να διαλέξουν χειρότερο τόπο από αυτόν όπου κατοίκησαν. Σίγουρα, αυτοί ήταν οι τυφλοί που του έλεγε ο χρησμός. Διάλεξε τους επτά λόφους κι έχτισε την πόλη που πήρε το όνομά του: Το Βυζάντιο. Ήταν το 658 π.Χ., 988 χρόνια πριν από τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης.
Νικώντας κι εξολοθρεύοντας και τον Λικίνιο, ο Κωνσταντίνος έμεινε, το 323 μ.Χ., μόνος κυρίαρχος του απέραντου ρωμαϊκού κράτους. Η Ρώμη δεν τον συγκινούσε. Εκπροσωπούσε πια έναν χαμένο κόσμο που προχωρούσε μοιραία στην παρακμή και την εξαφάνιση. Αποσύρθηκε με τα στρατεύματά του στη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας κι άρχισε να ψάχνει τόπο, να χτίσει μια νέα πρωτεύουσα. Πρώτη σκέψη του ήταν η τοποθεσία ανάμεσα στην Πέργαμο και την Τροία. Την απέρριψε, επειδή θύμιζε τη Ρώμη, καθώς από την Τροία ξεκίνησε ο Αινείας, ο γενάρχης των Ρωμαίων. Δεύτερη σκέψη του η Σαρδική, η σημερινή Σόφια. Την απέρριψε κι αυτή. Ήθελε μια περιοχή με έντονο ελληνικό στοιχείο και θέση επίκαιρη. Διάλεξε το Βυζάντιο. Ήταν το 326, όταν πάρθηκε η μεγάλη απόφαση. Μέσα σε εννέα μήνες, η νέα πόλη είχε χαραχτεί. Τρία τετραγωνικά χιλιόμετρα μεγαλύτερη από το αρχαίο Βυζάντιο. Με τείχη που έκλειναν το δρόμο σε όποιον ήθελε να μπει από τα βόρεια κι αγκάλιαζαν τον Κεράτιο κόλπο.
Τρεις τεράστιες πλατείες, στολισμένες με στοές και ογκώδη δημόσια κτίρια, απετέλεσαν το κέντρο της νέας πόλης. Ο θρυλικός ιππόδρομος κατέλαβε τη μεσημβρινή μεριά και δίπλα του κτίστηκε το παλάτι. Το σχέδιο προέβλεπε και ναούς της χριστιανικής θρησκείας, στην οποία όφειλε την επικράτησή του. Μέσα σε τέσσερα χρόνια, το μεγάλο έργο είχε τελειώσει. Ήταν 11 Μαΐου του 330 μ.Χ., όταν έγιναν τα επίσημα εγκαίνια. Κι οι γιορτές κράτησαν σαράντα μέρες.
1686: Πεθαίνει ο Γερμανός φυσικός, Ότο φον Γκέρικε, γνωστός από το πείραμα που έμεινε στην ιστορία ως «τα ημισφαίρια του Μαγδεβούργου», που οδήγησαν στην εφεύρεση της πρώτης αεραντλίας. Είχε γεννηθεί στις 20 Νοεμβρίου 1602.
1904: Γεννιέται ο εκκεντρικός Ισπανός ζωγράφος Σαλβαδόρ Νταλί, από τους πιο χαρακτηριστικούς εκφραστές του σουρεαλισμού αλλά και υποστηρικτής της δικτατορίας του Φράνκο.
1930: Ο Γάλλος Μερμόζ πετά με αεροπλάνο πάνω από το Νότιο Πόλο.
1981: Ο Τζαμαϊκανός «αρχιερέας» της ρέγκε και των ράστα Μπομπ Μάρλεϊ πεθαίνει από καρκίνο.
1997: Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής Ντιπ Μπλου της ΙΒΜ νικά τον παγκόσμιο πρωταθλητή Γκάρι Κασπάροβ στο σκάκι, σε μια αμφιλεγόμενη μονομαχία.
1999: Το Λύκειο Μαντουλίδη κατακτά το κύπελλο του παγκόσμιου πρωταθλήματος μπάσκετ λυκείων, στα Ιεροσόλυμα, κερδίζοντας στον τελικό την πρωταθλήτρια Τουρκίας 66 – 62.