Η 25η Μαρτίου στην ιστορία

25 Μαρτίου 1821

Η Επανάσταση

Ο πρόξενος της Γαλλίας στο κράτος του Αλή Πασά, Φραγκίσκος Πουκεβίλ (1770 - 1830), έγραψε ιστορία για την ελληνική επανάσταση. Το βιβλίο τυπώθηκε το 1824. Σ’ αυτό, αναφέρεται πως, στις 25 Μαρτίου 1821, στην Άγια Λαύρα, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ύψωσε τη σημαία της ελληνικής επανάστασης. Και, βέβαια, έτσι είχε προγραμματιστεί από τη Φιλική Εταιρεία να αρχίσει η επανάσταση. Όμως, ο μυημένος στην οργάνωση μητροπολίτης δεν ήταν στην Άγια Λαύρα, στις 25 Μαρτίου. Ούτε η επανάσταση ξεκίνησε από εκεί. Τα γεγονότα είχαν προλάβει τις ημερομηνίες (βλ. 1.3.1821 και 17.3.1821). Κι ο Φραγκίσκος Πουκεβίλ το ήξερε αυτό: Ο αδερφός του, Ούγος, ήταν πρόξενος της Γαλλίας στην Πάτρα, βοήθησε τους επαναστάτες κι είχε άμεση αντίληψη για τα γεγονότα. Ήταν, όμως, όμορφο και σημαδιακό να ξεκινήσει η επανάσταση την ημέρα του Ευαγγελισμού. Γι’ αυτό το έγραψε. Και γι’ αυτό, η Ελληνική Πολιτεία το υιοθέτησε.

Ήταν ο 124^ος ξεσηκωμός. Στα τετρακόσια χρόνια της σκλαβιάς, είχαν προηγηθεί 123 ξεσηκωμοί κι επαναστάσεις κατά των Τούρκων. Οι περισσότεροι, αυθόρμητοι κι απαράσκευοι. Όχι λίγοι, με προτροπή ξένων δυνάμεων που εγκατέλειπαν στην πορεία τους ξεσηκωμένους. Πνίγηκαν στο αίμα.

Από το 1711, μια ακόμη μεγάλη δύναμη εμπλάκηκε στην Ελλάδα: Ο τσάρος πασών των Ρωσιών, Μέγας Πέτρος, εξέδωσε προκήρυξη, με την οποία καλούσε τους Έλληνες να επαναστατήσουν. Ονόμασε τον εαυτό του «Ρωσογραικών αυτοκράτορα» κι εξήψε τη φαντασία. Στις εκκλησιές, μνημόνευαν το όνομά του κι ο Αγαθάγγελος προφήτευε τον λυτρωμό που θα φέρει το ξανθό γένος.

Πενήντα πέντε χρόνια αργότερα, τα κοσμοκρατορικά σχέδια της Μεγάλης Αικατερίνης οδήγησαν στην επανάσταση του 1766 και στα ορλοφικά του 1770. Οι Έλληνες εγκαταλείφθηκαν και πάλι. Άντεξαν ως το 1779. Την αμέσως επόμενη χρονιά, το 1780, οι Τούρκοι βάλθηκαν να ξεπαστρέψουν τους κλέφτες της Πελοποννήσου. Οι Κολοκοτρωναίοι αντιστάθηκαν δώδεκα μερόνυχτα στη Μάνη και μετά έκαναν ηρωική έξοδο. Χάθηκαν οι περισσότεροι. Ο δεκάχρονος, τότε, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, η μάνα του και μια του αδερφή σώθηκαν. Ο νέος ρωσοτουρκικός πόλεμος του 1787 ώθησε την Αικατερίνη να ζητήσει από τους Έλληνες να επαναστατήσουν και πάλι. Τα ορλοφικά, όμως, ήταν πρόσφατα. Λίγοι σηκώθηκαν. Το 1788, οι Σουλιώτες επαναστάτησαν. Την ίδια χρονιά, φάνηκε στις θάλασσες ο μικρός στόλος του Λάμπρου Κατσώνη (βλ.12.3.1792).

Νέος επαναστατικός άνεμος φύσηξε στην Ελλάδα, το 1806, από την Πελοπόννησο ως τη Μακεδονία, καθώς οι Ρώσοι και οι Γάλλοι του Ναπολέοντα ανταγωνίζονταν, ποιοι θα προσεταιριστούν τους Έλληνες. Στη Σκιάθο, οργανώθηκαν οι πειρατές αγωνιστές του Αιγαίου. Για μια ακόμα φορά, οι Έλληνες εγκαταλείφθηκαν στην τύχη τους και οι Τούρκοι ξέσπασαν επάνω τους. Στην Πελοπόννησο, οι Τούρκοι ζήτησαν να τελειώνουν με τους Κολοκοτρωναίους. Πολέμησαν μήνες, ώσπου πέρασαν στα Κύθηρα κι, από κει, στη Ζάκυνθο.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1814, ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία.

25 Μαρτίου 1918

Ο Κλοντ Ντεμπισί

Βροντούσαν τα γερμανικά κανόνια και βομβάρδιζαν το Παρίσι και κανένας δεν έμαθε ότι, εκείνη τη δραματική 25^η Μαρτίου 1918, πέθανε μέσα στους πόνους ο Άσιλ Κλοντ Ντεμπισί, ο «μουσικός ιμπρεσιονιστής» όπως αποκλήθηκε. Είχε γεννηθεί στις 22 Αυγούστου 1862 από γονείς άσχετους με τη μουσική. Μια συγγενής ήταν εκείνη που ανακάλυψε την κλίση του κι έπεισε την οικογένεια να τον γράψει στο παρισινό Ωδείο, στα δέκα του. Στα 22 του, κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Ρώμης με την καντάτα «Ο Άσωτος Υιός». Ως τότε, εργαζόταν ως πιανίστας στο αρχοντικό της φιλόμουσης βαρόνης φον Μεκ, προστάτισσας και του Τσαϊκόφσκι. Τα επόμενα χρόνια, βρέθηκε επίσημος συνοδός της ταλαντούχου και όμορφης μουσικού, κυρίας Βανιέ, με την οποία ήταν πλατωνικά ερωτευμένος. Η συναναστροφή μαζί της και οι ώρες που πέρασε στη βιβλιοθήκη της του άνοιξαν τους ορίζοντες. Τον κατηγόρησαν ότι προτιμούσε να σκανδαλίζει με μουσική πρωτοτυπία παρά να προσαρμόζεται στα παραδεδεγμένα. Από τα 1867, σχεδόν ποτέ δεν έφυγε από το Παρίσι, καθώς προτιμούσε να μένει στο σπίτι συντροφιά με την Γκαμπριέλ Ντυπόν, με την οποία συζούσε, ή να συχνάζει σε παρέες μουσικών και ζωγράφων. Σε μια από τις σύντομες αποδράσεις του, βρέθηκε στη Βιέννη, καλεσμένος σε δείπνο από τον Μπραμς. Στα 1899, ερωτεύτηκε κεραυνοβόλα την μοδιστρούλα Ροζαλί Τεξιέ και την παντρεύτηκε. Δεν μπορούσε να τον παρακολουθήσει. Στα 1905, χώρισαν. Την ίδια χρονιά, ξαναπαντρεύτηκε με την Έμα Μπαρντάκ, με την οποία απέκτησε μια κόρη. Στα 1910, τον χτύπησε ο καρκίνος. Τον πάλεψε ως το 1918. Ανάμεσα στα σπουδαία έργα του συγκαταλέγονται τα «Πελλέας και Μελισσάνθη», «Τριστάν», «Ραψωδία» και «Το φως του φεγγαριού», τρία μπαλέτα, συμφωνική μουσική, μουσική δωματίου και έργα για πιάνο.