Η 15η Οκτωβρίου στην ιστορία
15 Οκτωβρίου 1964
Ο Νικήτα Χρουστσόφ
Γιος ανθρακωρύχου και εγγονός δουλοπάροικου, ο Νικήτα Χρουστσόφ γεννήθηκε στις 5 Απριλίου 1894 (με το παλιό ημερολόγιο), στην Ουκρανία. Στα 15 του, δούλευε συναρμολογητής σωλήνων. Από νωρίς μέλος των μπολσεβίκων, εντάχθηκε στον κόκκινο στρατό και διακρίθηκε στις μάχες με τους λευκούς για τον έλεγχο της Ουκρανίας. Στη διάρκεια της πείνας του 1921, έχασε τη σύζυγό του, Γκαλίνα. Στα 1924, παντρεύτηκε τη Νίνα Πέτροβνα. Η σκληρή κομματική δουλειά του έγινε αντιληπτή από τον γραμματέα του ΚΚ Ουκρανίας. Δούλεψε πλάι του και το 1929 στάλθηκε στη Μόσχα να μελετήσει μεταλλουργία στην βιομηχανική ακαδημία του Στάλιν. Στα 1933, ήταν β’ γραμματέας της περιφερειακής επιτροπής Μόσχας. Στα 1934, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Στα 1935 α’ γραμματέας (ουσιαστικά κυβερνήτης) της Μόσχας. Υποστηρικτής του Στάλιν, βρέθηκε στα 1939 μέλος του πολιτμπιρό.
Στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, διακρίθηκε τόσο στην Ουκρανία όσο και στο Στάλινγκραντ. Το 1944, ήταν α’ γραμματέας του κόμματος στην Ουκρανία. Αποκατέστησε τη διοίκηση της χώρας, τα έβγαλε πέρα με την πείνα του 1946 και, το 1949, κλήθηκε στην παλιά του θέση στη Μόσχα.
Η περίοδος 1949 – 1953 του επιφύλαξε πολλές πικρίες. Όπως και στην Ουκρανία, κυρίως ασχολήθηκε με τη γεωργία και την αναβάθμιση των κολεκτίβων. Τα σχέδιά του απορρίφθηκαν το 1951 και η ευθύνη της γεωργίας ματαβιβάστηκε στον Γκεόργκι Μαλένκοφ.
Ο Ιωσήφ Στάλιν πέθανε στις 5 Μαρτίου του 1953, σε ηλικία 74 χρόνων. Ο θάνατός του δρομολόγησε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Την επομένη του θανάτου (6 Μαρτίου) ανακοινώθηκε ότι πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου ανέλαβε ο Γκεόργκι Μαλένκοφ που, όπως και ο Στάλιν, συγκέντρωσε στο πρόσωπό του και τα αξιώματα του γενικού γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης και του αρχηγού του κράτους. Αντιπρόεδροι ανακοινώθηκαν οι Μπέρια, Μολότοφ, Μπουλγκάνιν και Λαζάρ Καγκάνοβιτς. Το Ανώτατο Σοβιέτ προσδιορίστηκε να συγκληθεί στις 14 Μαρτίου του 1953. Εκεί, ο Μαλένκοφ ανακοίνωσε ότι παραιτήθηκε από γραμματέας του κόμματος «για να αφοσιωθεί στο κυβερνητικό έργο». Με τομεάρχες τον Βιατσεσλάβ Μολότοφ στις εξωτερικές υποθέσεις, τον Νικολάι Μπουλγκάνιν στις στρατιωτικές και τον ως τότε αρχηγό Ασφαλείας Λαβρέντι Μπέρια στις εσωτερικές. Στη θέση του α’ γραμματέα του κόμματος προωθήθηκε ο Νικήτα Χρουστσόφ. Στις 27 Ιουνίου, ο Μπέρια καθαιρέθηκε. Πέρασε από δίκη κι εκτελέστηκε τον επόμενο Δεκέμβριο.
Η εποχή του Νικήτα Σεργκέγιεβιτς Χρουστσόφ (1894 - 1971) σημαδεύτηκε από την επέμβαση στην Ουγγαρία (1956), τις ανακατατάξεις στα Βαλκάνια και τον ανταγωνισμό στο διάστημα όπου η Σοβιετική Ένωση προχωρούσε στη μια μετά την άλλη κατακτήσεις. Διαδέχτηκε τον Στάλιν ως γραμματέας του σοβιετικού κομμουνιστικού κόμματος (1953) και ως πρωθυπουργός (1958), προχώρησε στην αποσταλινοποίηση κι εφάρμοσε την πολιτική της ειρηνικής συνύπαρξης με τη Δύση. Το 1962, άλλαξε όλα τα ονόματα των περιοχών της χώρας που δόθηκαν προς τιμήν των Μολότοφ, Καγκάνοβιτς και Μελένκοφ, οι οποίοι είχαν εμπλακεί στην απόπειρα απόμακρυνσής του το 1957. Στις 15 Οκτωβρίου 1964, απαλλάχθηκε από όλα τα καθήκοντά του. Πέθανε ξεχασμένος στις 11 Σεπτεμβρίου 1971.
1542: Γεννιέται ο Ακμπάρ (Αμπού ουλ Φαθ Τζαλάλ ουντ ντιν Ακμπάρ), Μογγόλος απόγονος του Ταμερλάνου και ένας από τους μεγαλύτερους αυτοκράτορες της Ινδίας. Κατέκτησε τις πολιτείες Γκουζαράτ και Κασμίρ καθώς και το Αφγανιστάν. Ήταν σπουδαίος μεταρρυθμιστής και κατάργησε την δουλεία. Πέθανε το 1605.
1917: Στην πόλη Βενσέν της Γαλλίας, εκτελείται η Μαργαρίτα Ζέλε, γνωστή ως χορεύτρια Μάτα Χάρι, με την κατηγορία ότι ήταν κατάσκοπος των Γερμανών. Είχε καταδικαστεί στις 25 του προηγούμενου Ιουλίου αλλά η ενοχή της δεν αποδείχτηκε ποτέ. Είχε γεννηθεί το 1879 στην Ολλανδία.
1945: Εκτελείται ο Πιέρ Λαβάλ, ένοχος προδοσίας απέναντι στη χώρα του κατά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Ως πρόεδρος του Βισύ της Γαλλίας την περίοδο 1942 - 1944, επεδίωξε συνεργασία με την Ναζιστική Γερμανία. Είχε γεννηθεί το 1883.
1946: Αυτοκτονεί στο κελί της φυλακής του, λίγο πριν από την προκαθορισμένη εκτέλεσή του, ο Χέρμαν Γκέρινγκ, αρχηγός των Ναζί. Ήταν ένας από τους πιο θερμούς υποστηρικτές του Χίτλερ. Είχε γεννηθεί το 1893.
1970: Καταρρέει σκοτώνοντας 34 εργάτες, η γέφυρα Γουέστ Γκέιτ της Αυστραλίας που ήταν χτισμένη πάνω από τον ποταμό Γιάρα της Μελβούρνης.
1990: Απονέμεται στον πρόεδρο της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης.
1993: Ο ηγέτης του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου, Νέλσον Μαντέλα, και ο πρόεδρος της Νοτίου Αφρικής, Φ. Ντε Κλερκ, βραβεύονται με το Νόμπελ Ειρήνης για την συμβολή τους στην λήξη του απαρτχάιντ και για τα θεμέλια που έβαλαν για μια δημοκρατική Νότιο Αφρική.
1994: Ο πρόεδρος της Αϊτής, Ζαν Μπερτράντ Αριστίντ, πατάει και πάλι στο έδαφος της πατρίδας του μετά από τρία χρόνια εξορίας που άρχισε με την ανατροπή του το 1991. Η υποδοχή που του επιφυλάχτηκε ήταν μεγάλη.
Η 15η Οκτωβρίου στον πολιτισμό
15 Οκτωβρίου 70 π.Χ.
Ο Βιργίλιος
Ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Ρωμαίους ποιητές αλλά και χωρίς δισταγμούς αντιγραφέας του Ομήρου και του Θεόκριτου. Άφησε ημιτελή την «Αινειάδα», ένα 12τομο έπος για την ίδρυση της Ρώμης από τον Αινεία της Τροίας. Γόνος φτωχής οικογένειας αγροτών, ο Πούμπλιος Βιργίλιος Μάρο γεννήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 70 π.Χ., στην ιταλική επαρχία και η αγάπη του για την ύπαιθρο και τους ανθρώπους της καθρεφτίζεται στο έργο του. Σπούδασε στην Κρεμόνα, στο Μεδιόλανο (σημερινό Μιλάνο) και στη Ρώμη όπου μελέτησε Έλληνες κλασικούς. Επηρεάστηκε από την επικούρεια φιλοσοφία αλλά κατέληξε στον στωικισμό. Στα 30 π.Χ., ξεκίνησε να γράφει τη 12τομη, όπως λογάριαζε, «Αινειάδα» του, την οποία όμως, ως τον θάνατό του, το 19 μ.Χ., δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει. Αν και κάποια στιγμή θέλησε να κάψει τα χειρόγραφα, η «Αινειάδα» είναι κυρίως αυτή που του χάρισε την αθανασία. Περιγράφει τη φυγή του Τρώα ήρωα, Αινεία, όταν η Τροία έπεσε στους Έλληνες και τις περιπέτειές του, ώσπου, με 80.000 Τρώες πρόσφυγες, κατέληξε στο Λάτιο της ιταλικής χερσονήσου και ίδρυσε τη Ρώμη.
1608: Γεννιέται ο Ιταλός φυσικός και μαθηματικός, Εβαγκελίστα Τοριτσέλι, μαθητής και συνεργάτης του Γαλιλαίου. Εφεύρε το υδραργυρικό βαρόμετρο. Πέθανε στις 25 Οκτωβρίου 1647.
1844: Γεννιέται ο Γερμανός φιλόσοφος Φρειδερίκος Νίτσε. Πίστευε ότι: «Η ιδέα της θέλησης, της δύναμης και του υπεράνθρωπου έχουν σημασία κι όχι οι χριστιανικές αντιλήψεις για την ευσέβεια, την καρτερία και την ισότητα». Παραφρόνησε το 1889. Πέθανε στις 25 Αυγούστου 1900. Περίφημα έργα του «Η γέννηση της τραγωδίας» (1872), «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» (1883), «Πέρα από το καλό και το κακό» (1886). Ακόμη, έγραψε τα έργα «Η χαρούμενη επιστήμη», «Ίδε ο άνθρωπος», τα ποιήματα «Διονύσου διθύραμβοι» και άλλα.
1856: Γεννιέται ο Άγγλος συγγραφέας Όσκαρ Ουάιλντ. Αριστουργήματά του το μυθιστόρημα «Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι», το ποίημα «Η φυλακή του Ρέντιγκ», όπου κλείστηκε για δύο χρόνια με την κατηγορία της προσβολής της δημόσιας αιδούς, το θεατρικό «Ιδανικός σύζυγος». Πέθανε, στις 30 Νοεμβρίου 1900, στη Γαλλία.
1880: Γεννιέται στο Εδιμβούργο η Μαρία Στόουπς. Συνήγορος του ελέγχου γεννήσεων, ίδρυσε το 1921 την πρώτη κλινική αντισύλληψης στην Βρετανία.
1908: Γεννιέται ο Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ, ανατρεπτικός οικονομολόγος «με ανθρώπινο πρόσωπο», όπως έμεινε γνωστός.
1946: Πρεμιέρα (στο Λίβερπουλ) της ορχηστρικής έκδοσης του έργου του Μπένζαμιν Μπρίτεν, «Οδηγός των νέων για την ορχήστρα».
1997: Με προορισμό τον Κρόνο, εκτοξεύεται από το ακρωτήριο Κανάβεραλ των ΗΠΑ το διαστημικό όχημα Κάσιντι, που μεταφέρεται από τον πολυσυζητημένο πυρηνοκίνητο πύραυλο Τιτάν 4Β. Αναμένεται να φτάσει εκεί το 2004, διανύοντας απόσταση 3,5 εκατομμυρίων χλμ.
1999: Το νόμπελ ειρήνης απονέμεται στην εθελοντική οργάνωση «Γιατροί χωρίς σύνορα».
2003: Η Κίνα εκτοξεύει το πρώτο επανδρωμένο διαστημόπλοιό της, το «Θεϊκό Όχημα», με πρώτο αστροναύτη της τον 38χρονο αντισμήναρχο Γιανγκ Λιγουέι. Η προσεδάφιση έγινε την επόμενη ημέρα.