Η 12η Οκτωβρίου στην ιστορία
12 Οκτωβρίου 1944
Η απελευθέρωση της Αθήνας
Στις 5 Οκτωβρίου 1944, οι σοβιετικές δυνάμεις που προέλαυναν ακάθεκτες στα Βαλκάνια, αποκτούσαν επαφή με τους παρτιζάνους του Τίτο στη Γιουγκοσλαβία, ενώ η Βουλγαρία κήρυσσε τον πόλεμο κατά της Γερμανίας αλλά καταλαμβανόταν από τους Σοβιετικούς. Οι Άγγλοι έκαναν απόβαση στην Ελλάδα στις 24 του Σεπτεμβρίου. Οι Γερμανοί αποφάσισαν να εκκενώσουν τα Βαλκάνια.
Στις 12 Οκτωβρίου 1944, χιλιάδες λαού ξεχύθηκαν στους δρόμους της Αθήνας πανηγυρίζοντας, καθώς ο τελευταίος Γερμανός στρατιώτης εξαφανίστηκε με τη σβάστικα υπό μάλης. Η υποστολή της γερμανικής σημαίας από την Ακρόπολη γιορτάστηκε ως το ύστατο σημάδι για την απελευθέρωση που επιτέλους ήλθε. Η Αθήνα δεν κοιμήθηκε. Όλα λειτουργούσαν άψογα, παρά το κενό εξουσίας: Οι Άγγλοι δεν πρόλαβαν να φτάσουν, η κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου βρισκόταν ακόμα στο Κάιρο και ο ΕΛΑΣ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός), όπως έχει ήδη συμφωνήσει, δεν έκανε επίσημα την εμφάνισή του.
Με ενέργειες του ΕΑΜ (Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου), στις 10 Μαρτίου 1944 συγκροτήθηκε η ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης) που μεταβλήθηκε σε κυβέρνηση του βουνού. Με εκλογική διαδικασία στις απελευθερωμένες από τον ΕΛΑΣ περιοχές, η ΠΕΕΑ απέκτησε τη λαϊκή εντολή. Στο Κάιρο, την εκεί εξόριστη κυβέρνηση ανέλαβε ως πρωθυπουργός ο Γεώργιος Παπανδρέου (Απρίλιος 1944) που συγκάλεσε σε σύσκεψη όλους τους παράγοντες της αντίστασης. Οι αποφάσεις (Μάιος του 1944) περιλαμβάνονταν στην αποκληθείσα «Χάρτα του Λιβάνου»: Θα σχηματιζόταν κυβέρνηση εθνικής ενότητας και ένα δημοψήφισμα θα αποφάσιζε για το μέλλον του στέμματος, γύρω από το οποίο περιστρέφονταν και οι κύριες διαφωνίες.
Η κυβέρνηση εθνικής ενότητας του Γεωργίου Παπανδρέου έφτασε, από το Κάιρο, στην ελεύθερη Αθήνα, στις 18 Οκτωβρίου 1944, ενώ τη στρατιωτική διοίκηση της πρωτεύουσας είχε αναλάβει, τέσσερις μέρες πριν, ο Άγγλος στρατηγός Σκόμπι. Το μέλλον θα αποδεικνυόταν ζοφερό.
1811: Η Παραγουάη κηρύσσει την ανεξαρτησία της απ' την Ισπανία και την Αργεντινή.
1822: Η Βραζιλία ανεξαρτητοποιείται επίσημα από την Πορτογαλία.
1862: Μετά τη δημοσίευση της προκήρυξης του Νικόλαου Σαρίπολου, με την οποία οι Βαυαροί κηρύσσονται έκπτωτοι, ο Όθων και η Αμαλία φεύγουν για πάντα από την Ελλάδα.
1870: Πεθαίνει ο στρατηγός Ρόμπερτ Λι, διοικητής του στρατού των Νοτίων στον αμερικανικό εμφύλιο. Είχε γεννηθεί το 1807.
1944: Οι Γερμανοί αποχωρούν από την Αθήνα. Στην απελευθερωμένη πόλη μπαίνει ο ΕΛΑΣ.
1971: Πεθαίνει ο Αμερικανός πολιτικός και υπουργός Εξωτερικών από το 1949 έως το 1953, Ντιν Άτσεσον. Είχε εκπονήσει το περιβόητο «Σχέδιο Άτσεσον» που προέβλεπε τη διχοτόμηση της Κύπρου.
1983: Καταδικάζεται σε φυλάκιση τεσσάρων χρόνων, ο πρώην πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Κακουέι Τανάκα, για την συμμετοχή του στο σκάνδαλο δωροδοκίας Λόκχιντ.
1986: Λήγει η Σύνοδος Κορυφής του Ρέικγιαβικ, ανάμεσα στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν και τον Σοβιετικό ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, χωρίς να επέλθει κάποια συμφωνία σχετικά με τον έλεγχο των όπλων.
1989: Το Εφετείο απελευθερώνει τον Κρίστερ Πέτερσον που είχε καταδικαστεί σε ισόβια για τον φόνο του πρωθυπουργού της Σουηδίας Όλαφ Πάλμε.
1992: Σεισμός μεγέθους 5,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ χτυπά το Κάιρο, σκοτώνοντας 552 άτομα και τραυματίζοντας περίπου 10.000. Το επίκεντρο δεν ήταν μακριά από τις μεγάλες πυραμίδες της Γκίζας και την Σφίγγα.
1999: Πραξικόπημα στο Πακιστάν, υπό τον μόλις αποπεμφθέντα αρχηγό ΓΕΣ, εθνικιστή στρατηγό Περβέζ Μουσάροφ, ανατρέπει την κυβέρνηση του Νουάζ Σαρίφ και πυροδοτεί ανησυχίες για «περιφερειακό πυρηνικό πόλεμο» με τη γειτονική Ινδία.
2007: Ο πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ (επί Κλίντον) Αλ Γκορ και η Διακυβερνητική Διάσκεψη του ΟΗΕ για τις Κλιματικές Αλλαγές τιμήθηκαν με το Νόμπελ Ειρήνης 2007 για τις προσπάθειές τους να ευαισθητοποιήσουν την οικουμένη για το φαινόμενο της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
2008: Μπροστά στη γενική κατάρρευση των χρηματιστηρίων και μεγάλων τραπεζών ανά τον κόσμο, οι 16 ηγέτες των χωρών του Eurogroup αποφασίζουν στο Παρίσι σειρά μέτρων στήριξης των τραπεζών, προκειμένου να αντιστρέψουν το κλίμα. Την επομένη, όλα τα χρηματιστήρια αντιδρούν θετικά.
Η 12η Οκτωβρίου στον πολιτισμό
12 Οκτωβρίου 1492
Η ανακάλυψη της Αμερικής
Ο Χριστόφορος Κολόμβος ήταν υφαντουργός. Γεννήθηκε, γύρω στα 1446, στην Τζένοβα της Ιταλίας. Η ζωή του κυλούσε ήρεμα ως τα 25 του, όταν έπεσε στα χέρια του το «Βιβλίο των θαυμάτων του κόσμου», που περιέγραφε τα ταξίδια του Μάρκο Πόλο (βλ. 8.1.1324). Γοητεύτηκε. Παράτησε το υφαντουργείο κι έγινε ναυτικός, να γνωρίσει νέους τόπους. Θέλησε ν’ αποδείξει ότι μπορούσε να πάει στις Ινδίες πλέοντας δυτικά, όπως ισχυριζόταν κάποιος γιατρός Τοσκανέλι από τη Φλωρεντία. Εγκαταστάθηκε στη Λισσαβόνα κι έκανε υπόμνημα στον βασιλιά της Πορτογαλίας, να του χρηματοδοτήσει ένα ταξίδι. Απορρίφθηκε. Η πρόταση θεωρήθηκε χιμαιρική.
Δεν είχε την ίδια γνώμη ο θησαυροφύλακας του Φερδινάνδου και της Ισαβέλλας της Ισπανίας. Οι πόλεμοι του ζευγαριού, στην προσπάθειά του να ενώσει την Ισπανία στο σκήπτρο του, είχαν αδειάσει τα ταμεία. Στα 1492, μόλις είχαν προσθέσει τη Γρανάδα στην επικράτειά τους, αφαιρώντας την από τους Άραβες, όταν ο Κολόμβος έκανε την πρότασή του. Ο θησαυροφύλακας έπεισε την Ισαβέλλα πως επρόκειτο για μια πολύ καλή επένδυση.
Τα συμβόλαια υπογράφηκαν τον Απρίλιο του 1492. Ο Κολόμβος ονομάστηκε ναύαρχος του ωκεανού και αντιβασιλιάς των χωρών που θα ανακάλυπτε και θα πρόσθετε στο ισπανικό στέμμα. Και θα είχε κι ένα καλό μερίδιο από τα όποια κέρδη. Τρεις γαλέρες ναυπηγήθηκαν για λογαριασμό του, εξοπλίστηκαν και επανδρώθηκαν. Στις 3 Αυγούστου, ξεκίνησαν. Πάνω από ένα μήνα έπλεαν νότια – νοτιοδυτικά - δυτικά. Πουθενά, στεριά. Σχεδόν όλοι έμοιαζαν απελπισμένοι. Κάποια πουλιά στον ουρανό, αναπτέρωσαν τις ελπίδες τους. Σίγουρα, κάπου κοντά, υπήρχε στεριά.
Το θαύμα έγινε στις 12 Οκτωβρίου 1492, όταν, από το κατάρτι, ένας ναύτης ούρλιαξε: «Γη»! Έπιασαν στεριά. Οι ιθαγενείς τους καλωσόρισαν στο νησί Γκουαναχάνι, όπως το έλεγαν. Ο Κολόμβος το βάφτισε Αγία Σωτήρα (Σαν Σαλβαντόρ). Ήταν σίγουρος πως έφτασε σε ένα νησάκι των Ανατολικών Ινδιών. Λίγο πιο βόρεια να προχωρούσε, θα έφτανε στη Φλόριντα. Όμως, δεν το ήξερε. Νόμιζε πως βρισκόταν στο θρυλικό Τσιπάγκο του βιβλίου των θαυμάτων: Την Ιαπωνία που ο Μάρκο Πόλο τοποθετούσε στην ίδια ευθεία με τις Ινδίες. Όμως, κατά τις περιγραφές, στο Τσιπάγκο υπήρχαν μεγάλες και πλούσιες πόλεις. Έψαξε να τις βρει. Ανακάλυψε έτσι τις ανατολικές ακτές της Κούβας και της Αϊτής. Πόλεις δε βρήκε αλλά σιγουρεύτηκε πως ήταν σε κάποια μέρη των Ανατολικών Ινδιών και του Τσιπάγκο, όταν οι ιθαγενείς του πρόσφεραν χρυσάφι για να πληρώσουν τα εμπορεύματα που τους πουλούσε.
Δεν πήγε πιο δυτικά. Φόρτωσε ό,τι μπορούσε στα πλοία του, έχτισε ένα κάστρο στην Αϊτή, άφησε εκεί κάποιους άνδρες του κι έβαλε πλώρη για την Ισπανία. Έφτασε τον Μάρτιο του 1493. Το χρυσάφι, οι παπαγάλοι και οι ιθαγενείς που κουβάλησε μαζί του, έπεισαν και τους πιο δύσπιστους: Ναι, είχε φτάσει στην Ασία πλέοντας δυτικά. Ούτε σκέψη πως θα μπορούσε να μεσολαβεί κάποια άλλη ήπειρος.
Τον Σεπτέμβριο του 1493, ο Κολόμβος ξεκίνησε για το δεύτερο ταξίδι του. Τα πλοία ήταν 17 και οι άνδρες 1500. Έως το 1496, εξερεύνησε τις Αντίλλες (Δομίνικος, Γουανδαλούπη, Αντίγκουα κ.λπ.) για να καταλήξει στην Αϊτή, όπου το φρούριο δεν υπήρχε πια. Βέβαιος ότι βρισκόταν στην Ασία, γύρισε στην Ισπανία. Το τρίτο ταξίδι έγινε το 1498. Αυτή τη φορά, ο Κολόμβος πήγε πιο δυτικά. Ανακάλυψε το νησί Τρινιντάτ και βγήκε στην ακτή της Νότιας Αμερικής, σίγουρος πως, επιτέλους, πατούσε την ασιατική παραλία. Έφτασε ως το σημερινό Καράκας. Τον συνέλαβαν και τον γύρισαν στην Ισπανία με διάφορες κατηγορίες.
Αθωώθηκε και, το 1502, επιχείρησε τέταρτο ταξίδι, εξερευνώντας και την Τζαμάικα, όπου ναυάγησε. Κατάφερε να ξαναγυρίσει άρρωστος στην Ισπανία, το 1504. Πέθανε λησμονημένος, στις 20 Μαιου 1506, απόλυτα βέβαιος πως είχε ανακαλύψει τον δρόμο που βγάζει στην Ασία πλέοντας δυτικά.
Εκείνος που αμφισβήτησε την έμμονη ιδέα του Κολόμβου, ήταν ο Ιταλός ναυτικός Αμέρικο Βεσπούτσι (1451 -1512). Έκανε τέσσερα ταξίδια, εξερευνώντας τις ακτές της Βραζιλίας. Πείσθηκε πως δεν επρόκειτο για την Ασία αλλά για μια νέα κι άγνωστη ως τότε ήπειρο (βλ. 22.2.1512). Πρότεινε να την ονομάσουν Νέο Κόσμο. Όμως, οι γεωγράφοι προτιμούσαν να τη λένε Γη του Αμέρικο. Για πιο σύντομα, Αμερική.
1518: Ο Μαρτίνος Λούθηρος καλείται στην Δίαιτα της Αυγούστας, μετά την έναρξη των διαδικασιών εναντίον του με την κατηγορία ότι ήταν αιρετικός. Στις θεολογικές συζητήσεις που έγιναν εκείνη την μέρα με τον καρδινάλιο Καζετάν, ο Λούθηρος αρνήθηκε να αναιρέσει τις απόψεις του.
1935: Γεννιέται ο Ιταλός τενόρος όπερας Λουτσιάνο Παβαρότι, αναγνωρισμένος διεθνώς. Εμφανίστηκε και σε κονσέρτα μαζί με τους τενόρους Πλασίντο Ντομίνγκο και Χοσέ Καρέρας. Πέθανε στις 6 Σεπτεμβρίου 2007.
1964: Η Σοβιετική Ένωση εκτοξεύει σε τροχιά γύρω απ' τη Γη το Βοσχόντ - 1, το πρώτο διαστημόπλοιο που μετέφερε πολυάριθμο πλήρωμα.
2006: Το νόμπελ λογοτεχνίας απονέμεται στον 54χρονο Τούρκο συγγραφέα, Ορχάν Παμούκ, στόχο των εθνικιστών στην πατρίδα του για την υπεράσπιση της αρμενικής και της κουρδικής υπόθεσης. Την ίδια μέρα, στη Γαλλία ψηφίζεται νόμος που ποινικοποιεί την άρνηση της γενοκτονίας των Αρμενίων από τους Τούρκους.
2012: Το Νόμπελ για την Ειρήνη απονέμεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.