Η 13η Φεβρουαρίου στην ιστορία
13 Φεβρουαρίου 1688
Πορτογαλία ανεξάρτητη
Ο βασιλιάς Σεβαστιανός Α’ ανέβηκε στον θρόνο της Πορτογαλίας στα 1557 και εξελίχθηκε σε άβουλο όργανο της Ιερής Εξέτασης. Οι Ιησουΐτες τον έμπλεξαν σε πόλεμο στο Μαρόκο. Εκεί όμως θίγονταν τα συμφέροντα των Ισπανών. Η καθοριστική μάχη έγινε στο Αλκασέρ Κεμπίρ, το 1578. Ο Σεβαστιανός σκοτώθηκε στο «πεδίο της τιμής». Οι Ισπανοί κατέκτησαν την Πορτογαλία (1580) και προσάρτησαν τις κτήσεις της. Η χώρα έγινε φτωχή ισπανική επαρχία.
Οι επαναστάσεις δεν έλειψαν. Αυτή του 1640 είχε ηγέτη τον δούκα Ιωάννη της Μπρανγκάνσα που ανακηρύχθηκε βασιλιάς Ιωάννης Δ’ και ζήτησε βοήθεια από τις Σουηδία, Ολλανδία και Γαλλία. Η επανάσταση περπάτησε. Στα 1654, ο Ιωάννης Δ’ συμμάχησε και με την Αγγλία. Ο αγώνας συνεχίστηκε αδυσώπητος. Την ίδια αυτή χρονιά, οι Πορτογάλοι ανέκτησαν τις αποικίες τους στην Αφρική. Στα 1661, και την Βραζιλία αλλά έχασαν την Θέουτα (ισπανικό Μαρόκο, σήμερα) και αναγκάστηκαν να παραχωρήσουν την Βομβάη (των Ινδιών) στην «φίλη και σύμμαχο» Αγγλία. Στις 12 Φεβρουαρίου του 1668, η Ισπανία αναγκαζόταν να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Πορτογαλίας. Μόνο που, από τότε, η χώρα δέθηκε στο άρμα της Βρετανίας.
1793: Η Βρετανία, η Πρωσία, η Αυστρία, η Ολλανδία, η Ισπανία και η Σαρδηνία σχηματίζουν συμμαχία εναντίον της δημοκρατικής Γαλλίας.
1941: Ο στρατάρχης Ρόμελ και το «Άφρικα κορπ» αποβιβάζονται στην Τριπολίτιδα της Λιβύης για να αντιμετωπίσουν τους συμμάχους που καταδίωκαν τους Ιταλούς.
1945: Η Βουδαπέστη πέφτει στα χέρια των Σοβιετικών μετά από πολιορκία 50 ημερών στην οποία 50.000 Γερμανοί έχασαν την ζωή τους.
1945: Βρετανικά και αμερικανικά αεροπλάνα βομβαρδίζουν την Δρέσδη για περισσότερες από 14 ώρες, σκοτώνοντας τουλάχιστον 35.000 άμαχους.
1975: Επτά μήνες μετά την επιδρομή τους στην Κύπρο, οι Τούρκοι ανακηρύσσουν την Τουρκική Ομοσπονδιακή Πολιτεία της Κύπρου, στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα του νησιού.
1990: Πλήθη που κυριολεκτικά ούρλιαζαν από ενθουσιασμό, υποδέχονται τον Νέλσον Μαντέλα ως ήρωα, κατά την επιστροφή του στην συνοικία των μαύρων, το Σοβέτο, με την υπόσχεση να δώσει τέλος στη «σκοτεινή κόλαση του απαρτχάιντ».
1991: Μετά την καταστροφή καταφύγιου στην Βαγδάτη από Αμερικανικές βόμβες και πυραύλους, γύρω στους 400 πολίτες, κυρίως γυναικόπαιδα, θεωρούνται νεκροί.
Η 13η Φεβρουαρίου στον πολιτισμό
13 Φεβρουαρίου 1804
Μια ατμομηχανή σε ράγες
Ο Τζέιμς Βατ ήταν ο άνθρωπος που ανακάλυψε τον τρόπο, με τον οποίο ο ατμός μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια και κατασκεύασε την πρώτη ατμομηχανή. Ο Ρόμπερτ Φούλτον ήταν αυτός που πρώτος κίνησε πλοίο με ατμομηχανή. Ο Ρίτσαρντ Τρεβιθίκ εργαζόταν στο εργαστήριο του Βατ. Στα 1801, κατασκεύασε ένα μικρό ατμοκίνητο αυτοκίνητο και, γεμάτος υπερηφάνεια, το παρουσίασε στον Βατ. Ο εφευρέτης της ατμομηχανής του είπε ότι σαν ιδέα το δημιούργημά του δεν ήταν κακό. Όμως, αν το έβαζε να λειτουργήσει, οι κραδασμοί θα το έκαναν επικίνδυνο.
Ο Ρίτσαρντ δεν το έβαλε κάτω. Αυτός κι ο ξάδερφός του Βίβιαν άρχισαν να μελετούν τρόπους που θα έκαναν ασφαλή τη μεταφορά με ατμοκίνητο όχημα. Τα ανθρακωρυχεία του έδωσαν τη λύση: Από το 1630, οι ανθρακωρύχοι χρησιμοποιούσαν βαγόνια που τα έσπρωχναν πάνω σε ράγες για να μεταφέρουν το κάρβουνο. Η ιδέα είχε χρησιμοποιηθεί και σε μερικές πόλεις, όπου άλογα έσερναν άμαξες που κυλούσαν πάνω σε ράγες, μεταφέροντας πράγματα ή και ανθρώπους χωρίς σκαμπανεβάσματα. Οι ράγες εξασφάλιζαν κίνηση χωρίς κραδασμούς. Ο Ρίτσαρντ άρχισε να μελετά αυτόν τον τρόπο, από το 1802. Κατασκεύασε ράγες, τροποποίησε ανάλογα το ατμοκίνητο αυτοκίνητό του και, στις 13 Φεβρουαρίου 1804, η πρώτη ατμομηχανή πάνω σε ράγες έκανε την εμφάνισή της.
Η ατμομηχανή κινήθηκε αλλά δεν είχε πρακτική χρησιμότητα. Ολόκληρος ο χώρος της καλυπτόταν από το καύσιμο, χωρίς να μένει κάποιο τμήμα για αποσκευές ή επιβάτες. Κι αυτό, επειδή η ατμομηχανή του Τρεβιθίκ δεν έσερνε βαγόνια. Τα σκέφτηκε, τέσσερα χρόνια αργότερα, στα 1808. Και πάλι, ο σιδηρόδρομός του ήταν ένα φοβερό και δυσκίνητο θηρίο, καθόλου πρακτικό για τις μεταφορές και τις συγκοινωνίες. Θα περνούσαν 21 χρόνια, ώσπου, το 1829, ο Άγγλος Τζορτζ Στέφενσον κι ο γιος του Ρόμπερτ θα παρουσίαζαν μια πραγματική ατμομηχανή - αμαξοστοιχία.
1571: Πεθαίνει ο Ιταλός γλύπτης και χρυσοχόος Μπενβενούτο Τσελίνι, γνωστός χάρη στο διάσημο μπρούτζινο έργο του «Ο Περσέας με το κεφάλι της Μέδουσας». Έγραψε σπουδαία απομνημονεύματα. Είχε γεννηθεί την 1η Νοεμβρίου 1500.
1741: Πωλείται το πρώτο περιοδικό που εκδόθηκε στις ΗΠΑ. Το «Αμερικανικό περιοδικό» ή «Η Μηνιαία Άποψη για την πολιτική κατάσταση στις βρετανικές αποικίες» (ξεπέρασε και το περιοδικό του Βενιαμίν Φραγκλίνου με διαφορά τριών ημερών).
1858: Ο Σερ Ρίτσαρντ Μπάρτον και ο καπετάνιος Τζον Σπικ γίνονται οι πρώτοι Ευρωπαίοι που ανακαλύπτουν την Λίμνη Ταγκανίκα στην Ανατολική Αφρική.
1883: Πεθαίνει ο μεγάλος συνθέτης Ρίχαρντ Βάγκνερ. Συνέθεσε έντεκα όπερες και λυρικά δράματα, πολυάριθμα έργα ενόργανης μουσικής, χορωδιακά και λίντερ κι έγραψε πολλά δοκίμια που εκδόθηκαν σε δέκα τόμους. Είχε γεννηθεί στις 23 Μαΐου 1813.
1895: Δίδεται στους αδελφούς Λιμιέρ η πατέντα για την μηχανή τους, η οποία «κινηματογραφούσε και πρόβαλε εικόνες». Επρόκειτο για ένα από τα πρώτα «προτζέκτορ».
1988: Στο Κάλγκαρι του Καναδά, ξεκινά η 15η Χειμερινή Ολυμπιάδα με συμμετοχή 1.113 αθλητών και 315 αθλητριών από 57 χώρες.